Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 459): Chỉ báo Khối Lượng Tương Đối - RVOL (phần i)

Mạc An · 25/05/2026

Tóm tắt bài trước:

RSI (Relative Strength Index) là một chỉ báo dao động động lượng (momentum oscillator) được phát triển bởi J. Welles Wilder, dùng để đo lường tốc độ và sự thay đổi của biến động giá. Chỉ báo RSI dao động trong biên độ từ 0 đến 100.
Về cơ bản:
RSI trên 70: Báo hiệu thị trường đang trong trạng thái quá mua (overbought).
RSI dưới 30: Báo hiệu thị trường đang trong trạng thái quá bán (oversold).
Ngoài ra, RSI còn cung cấp các tín hiệu giao dịch thông qua hiện tượng phân kỳ (divergences), mô hình phá vỡ thất bại (failure swings) và các pha giao cắt với đường trung tâm (centerline crossovers). Bạn cũng có thể sử dụng RSI để nhận diện xu hướng chung của thị trường.
Công thức RSI bao gồm 3 thành phần cơ bản: RS, Mức tăng trung bình (Average Gain) và Mức giảm trung bình (Average Loss). Wilder mặc định sử dụng chu kỳ 14 (14 periods) cho công thức này. Lưu ý: Mức giảm (Loss) được ghi nhận bằng giá trị tuyệt đối (số dương).
Công thức tổng quát: RSI = 100 - 100/{1 + RS}. Trong đó: RS = {Mức Tăng Trung Bình}/{Mức Giảm Trung Bình}
Bước 1: Tính trung bình cho 14 chu kỳ đầu tiên
- Mức Tăng Trung Bình đầu tiên = Tổng các mức tăng trong 14 kỳ / 14
- Mức Giảm Trung Bình đầu tiên = Tổng các mức giảm trong 14 kỳ / 14
Bước 2: Tính toán cho các chu kỳ tiếp theo (Sử dụng kỹ thuật làm mượt)
- Mức tăng mới = [(Mức tăng trước đó) x 13 + Mức tăng hiện tại] / 14
- Mức giảm mới = [(Mức giảm trước đó) x 13 + Mức giảm hiện tại] / 14
Việc lấy giá trị cũ kết hợp với giá trị hiện tại là một kỹ thuật "làm mượt" (smoothing), tương tự như cách tính đường trung bình động EMA. Điều này có nghĩa là giá trị RSI sẽ càng chính xác khi dữ liệu lịch sử càng dài.
Bằng cách chuẩn hóa RS, Wilder đã biến nó thành một dải dao động từ 0 đến 100, giúp trader dễ dàng nhận diện các vùng cực trị.
- Nếu không có nến tăng nào trong 14 phiên (Average Gain = 0) -> RSI = 0.
- Ngược lại, nếu không có nến giảm nào trong 14 phiên (Average Loss = 0) -> RSI = 100.
Chu kỳ mặc định (look-back period) của RSI là 14, nhưng bạn hoàn toàn có thể giảm xuống để tăng độ nhạy, hoặc tăng lên để giảm độ nhạy. RSI 10 ngày sẽ dễ dàng chạm các mốc quá mua/quá bán hơn so với RSI 20 ngày. Thông số cũng phụ thuộc vào đặc tính biến động của tài sản. Cổ phiếu Amazon (AMZN) với độ biến động lớn sẽ dễ chạm mốc 70/30 hơn so với cổ phiếu phòng thủ như Duke Energy (DUK). Các mốc 70 (quá mua) và 30 (quá bán) truyền thống cũng có thể được điều chỉnh. Nhiều trader nâng mốc này lên 80/20 để lọc bớt nhiễu và chỉ bắt những tín hiệu thực sự chất lượng. Đối với các trader đánh ngắn hạn (short-term), họ thậm chí dùng RSI chu kỳ 2 để tìm các tín hiệu cực độ (trên 80 hoặc dưới 20). Mẹo hay: Mặc dù phần lớn ví dụ dùng biểu đồ D1 (Ngày), bạn có thể áp dụng RSI cho mọi khung thời gian: Tuần (W), Giờ (H1) hay Phút (M). Khung thời gian tốt nhất phụ thuộc hoàn toàn vào chiến lược của bạn.
Wilder cho rằng RSI > 70 là quá mua và RSI < 30 là quá bán. Trong một xu hướng tăng (hoặc giảm) mạnh, RSI có thể duy trì trạng thái quá mua (hoặc quá bán) trong một thời gian rất dài. Các tín hiệu quá mua ban đầu đôi khi chỉ báo hiệu nhịp tích lũy, chứ không phải đảo chiều.
Theo Wilder, sự phân kỳ cho thấy động lượng không còn ủng hộ đường giá, báo hiệu khả năng đảo chiều. Phân kỳ tăng (Bullish Divergence): Giá tạo đáy thấp hơn (Lower Low) nhưng RSI lại tạo đáy cao hơn (Higher Low) -> Động lượng giảm đang cạn kiệt. Phân kỳ giảm (Bearish Divergence): Giá tạo đỉnh cao hơn (Higher High) nhưng RSI tạo đỉnh thấp hơn (Lower High) -> Động lượng tăng đang yếu dần. Cảnh báo: Phân kỳ rất hay tạo tín hiệu "lừa" trong một siêu xu hướng. Biểu đồ SPY cho thấy có tới 3 phân kỳ giảm liên tiếp xuất hiện, nhưng xu hướng tăng vẫn tiếp diễn mãnh liệt. Chúng chỉ báo hiệu vài nhịp điều chỉnh nhẹ chứ không hề đảo chiều cấu trúc.
Mô Hình Phá Vỡ Thất Bại (Failure Swings): Đây là kỹ thuật chỉ tập trung 100% vào chỉ báo RSI, hoàn toàn phớt lờ hành động giá. Wilder đánh giá đây là tín hiệu đảo chiều cực kỳ mạnh mẽ. Bullish Failure Swing (Phá vỡ thất bại Tăng): RSI cắt xuống dưới 30 (quá bán) -> nảy lên trên 30 -> điều chỉnh giảm nhưng giữ được mức hỗ trợ (trên 30) -> vọt lên phá vỡ đỉnh gần nhất của chính nó. Bearish Failure Swing (Phá vỡ thất bại Giảm): RSI vượt 70 (quá mua) -> thoái lui xuống -> nảy lên nhưng không chạm được 70 -> rơi rụng và phá vỡ đáy gần nhất của chính nó.
Dùng RSI Để Xác Định Xu Hướng: Constance Brown chỉ ra rằng RSI không dao động ngẫu nhiên giữa 0 và 100, mà nó bị giới hạn bởi cấu trúc thị trường.
Trong Thị Trường Bò (Uptrend): RSI thường dao động từ 40 đến 90, trong đó vùng 40 - 50 đóng vai trò là Hỗ Trợ cứng. Trong Thị Trường Gấu (Downtrend): RSI thường dao động từ 10 đến 60, trong đó vùng 50 - 60 đóng vai trò là Kháng Cự.
Đảo Chiều Dương (Positive) và Đảo Chiều Âm (Negative) của Cardwell: Andrew Cardwell lại có một góc nhìn đảo ngược hoàn toàn với Wilder. Ông cho rằng Phân kỳ giảm thực chất là hiện tượng của thị trường Bò (Uptrend) và Phân kỳ tăng là hiện tượng của thị trường Gấu (Downtrend). Thay vào đó, ông định nghĩa: Đảo chiều Dương (Positive Reversal): RSI tạo đáy thấp hơn, nhưng GIÁ lại tạo đáy cao hơn. Đáy của RSI thường nằm ở lấp lửng vùng 30 - 50. Đảo chiều Âm (Negative Reversal): RSI tạo đỉnh cao hơn, nhưng GIÁ lại tạo đỉnh thấp hơn.

traderviet.tv

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 458): Chỉ báo RSI (phần iii)

Chỉ Báo Khối Lượng Tương Đối (Relative Volume - RVOL) Là Gì?

Chỉ báo Khối lượng Tương đối (Relative Volume - RVOL) so sánh dữ liệu khối lượng giao dịch (volume) của mỗi thanh nến với mức volume trung bình trong một khoảng thời gian nhất định trước đó. Tỷ lệ RVOL giúp anh em trader dễ dàng nhận diện các setup mà ở đó, mức volume cao hoặc thấp bất thường đang làm bệ phóng thúc đẩy đà giá. Khi giá trị chỉ báo lớn hơn 1, volume đang cao hơn mức trung bình; ngược lại, giá trị nhỏ hơn 1 nghĩa là volume đang thấp hơn trung bình.

Cách tính RVOL

Công thức tính RVOL khá đơn giản: RVOL = Volume hiện tại / Volume trung bình trong chu kỳ xem xét.

Mặc định, volume trung bình trong công thức được tính bằng đường trung bình động đơn giản 50 chu kỳ ( SMA 50). Tuy nhiên, anh em hoàn toàn có thể tùy chỉnh số chu kỳ cũng như loại đường trung bình ( SMA hoặc EMA) sao cho phù hợp nhất với khung thời gian đang phân tích.

Kết quả của phép tính này là một tỷ lệ. Ví dụ: nếu giá trị RVOL là 2.5, điều đó có nghĩa là volume của cây nến hiện tại đang cao gấp 2.5 lần so với volume bình thường trong chu kỳ đó. Nếu giá trị là 1.0, volume hiện tại đang ở mức ngang bằng với mức trung bình.

Giới hạn dưới của tỷ lệ này là 0 (khi volume hiện tại bằng 0). Về mặt lý thuyết, RVOL không có giới hạn trên, nhưng trong thực chiến, bất kỳ mức RVOL nào vượt quá 4.0 đều được coi là một cú "nổ volume" (volume spike) chứ không còn là một mức RVOL thông thường nữa.

Nguồn: Stockcharts

traderviet.tv

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 457): Chỉ báo RSI (phần ii)

traderviet.tv

Thống kê diễn đàn

Thành viên trực tuyến

Thực hành Phân tích Fibonacci - Hướng dẫn Phương pháp Fibonacci từ Nhà Quản Lý Quỹ kiêm Học giả CMT

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 459): Chỉ báo Khối Lượng Tương Đối - RVOL (phần i)