- 19,849
- 89,707
- Thread cover
- data/assets/threadprofilecover/bobvolman-2026-07-29T113313-1785299618.141-1785299618.png
- Chủ đề liên quan
- 23626,23570,1442
Tóm tắt bài trước:
Hiện tượng "đảo ngược" xảy ra khi các trái phiếu kỳ hạn ngắn lại mang mức lợi suất cao hơn so với trái phiếu kỳ hạn dài. Tuy mang tiếng là "đảo ngược", nhưng không có nghĩa là toàn bộ đường cong lúc nào cũng phải cắm đầu lộn ngược 100%. Đôi khi, chỉ một (hoặc vài) phân đoạn trên đường cong bị đảo ngược, tạo ra những vùng gồ lên (humps) hoặc lõm xuống (dents) trên biểu đồ.
Trong giới tài chính, đường cong đảo ngược thường được xem là tín hiệu cảnh báo đà tăng trưởng kinh tế chuẩn bị chững lại hoặc đảo chiều – thậm chí đây có thể là "phát súng" báo hiệu một đợt suy thoái sắp bắt đầu. Nguyên nhân sâu xa đến từ tâm lý nhà đầu tư: khi tin rằng chu kỳ tăng trưởng đã (hoặc sắp) kết thúc, họ sẽ có xu hướng chấp nhận chốt các mức lãi suất thấp ở hiện tại vì sợ rằng trong tương lai lãi suất sẽ còn rớt thê thảm hơn nữa. Chính luồng tiền này đã tạo ra các đợt đảo ngược (dù là một phần) của đường cong lợi suất.
Thực tế thì hiện tượng đảo ngược khá hiếm gặp, nhưng một khi đã xuất hiện, nó chắc chắn sẽ chiếm trọn sự chú ý của toàn thị trường.
Ví dụ bên dưới cho thấy đường cong lợi suất đã đảo ngược vào ngày 24/08/2000, ngay thời điểm bong bóng dot-com vỡ vụn. Nhìn sang chart S&P 500 bên phải, có thể thấy thị trường chứng khoán đã bắt đầu một nhịp lao dốc mạnh ngay khi đường cong này chuyển sang trạng thái đảo ngược (đường dọc màu đỏ).
Đường cong lợi suất đảo ngược trong thời kỳ vỡ bong bóng dot-com
Thông thường, khi giới phân tích nhắc đến "đường cong lợi suất đảo ngược", họ ngầm ám chỉ đoạn spread giữa kỳ hạn 10 năm và 2 năm (10y-2y); đường cong được coi là đảo ngược khi lợi suất trái phiếu 10 năm rớt xuống thấp hơn lợi suất kỳ hạn 2 năm. Biểu đồ phía trên chính là minh chứng rõ nét cho kịch bản này vào ngày 24/08/2000.
Một góc nhìn khác trực quan hơn để theo dõi mối tương quan này là vẽ biểu đồ thể hiện mức chênh lệch giữa lợi suất 10 năm và 2 năm ($UST10Y -$UST2Y) như hình bên dưới.
Biểu đồ thể hiện mối tương quan giữa lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm và 2 năm
Bất cứ khi nào đường chênh lệch này đâm thủng mốc 0, đường cong 10-2 chính thức đảo ngược. Nhìn vào biểu đồ spread, chúng ta có thể thấy đường cong lợi suất đã duy trì trạng thái đảo ngược trong gần như suốt năm 2000, khớp hoàn toàn với nhịp nổ của bong bóng dot-com.
Khi đường cong trở nên "phẳng", lợi suất của tất cả các kỳ hạn sẽ xấp xỉ bằng nhau. Hiểu đơn giản là: phần bù (compensation) bạn nhận được khi đem tiền đi cho vay 2 năm hay 30 năm là gần như tương đương. Rõ ràng là thị trường đang không trả thêm phần bù rủi ro cho những khoảng thời gian cho vay dài hạn hơn (đồng nghĩa với rủi ro cao hơn).
Khi nền kinh tế liên tục mở rộng rồi thu hẹp, đường cong lợi suất cũng sẽ dịch chuyển qua lại giữa trạng thái bình thường (normal) và đảo ngược (inverted). Trên hành trình di chuyển đó ở cả hai chiều, nó bắt buộc phải đi ngang qua trạng thái phẳng. Do đó, một đường cong phẳng thường được xem là giai đoạn "chuyển giao" của nền kinh tế từ chu kỳ này sang chu kỳ khác.
Biểu đồ bên dưới chụp lại một đường cong lợi suất khá phẳng vào ngày 16/07/2007 – điềm báo trước cho cuộc Đại Suy Thoái (Great Recession). Nếu nhìn sang chart S&P 500 bên phải, chúng ta sẽ thấy hành động giá ( price action) cũng bắt đầu đi ngang (flattening) ngay thời điểm nền kinh tế chuyển pha từ phục hồi sang suy thoái.
Chèn ảnh: Đường cong lợi suất phẳng vào năm 2007
- Hình dáng của đường cong lợi suất có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ suất sinh lời của bạn, đó là lý do vì sao mọi nhà đầu tư đều nên đưa chỉ báo này vào danh sách theo dõi sát sao. Hiểu một cách đơn giản, đường cong lợi suất là biểu đồ trực quan biểu diễn lợi suất của các trái phiếu có kỳ hạn khác nhau. Ví dụ phổ biến nhất là đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ, nhưng trên thực tế, bạn hoàn toàn có thể thấy đường cong lợi suất của các loại hình trái phiếu khác, chẳng hạn như trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu rủi ro cao (high-yield bonds), v.v.
- Đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ thường được xem là đường cong lợi suất tham chiếu (benchmark yield curve). Việc phân tích đường cong lợi suất giúp nhà đầu tư xác định được thị trường trái phiếu đang định vị ra sao và dòng tiền đang hướng về đâu. Nắm được những kiến thức này đóng vai trò như một chiếc la bàn, giúp bạn nhận biết được chúng ta đang đứng ở giai đoạn nào trong chu kỳ kinh tế, cũng như dự phóng được pha tiếp theo của chu kỳ có thể là gì.
- Hàng ngày, Bộ Tài chính Mỹ (www.treasury.gov) đều công bố mức lợi suất cho các kỳ hạn khác nhau của trái phiếu chính phủ Mỹ, trải dài từ 1 tháng cho đến 30 năm.
- Mặc dù chúng ta có thể vẽ đường cong lợi suất bằng cách sử dụng toàn bộ dữ liệu của tất cả các kỳ hạn này, nhưng việc nhồi nhét quá nhiều mốc lợi suất ngắn hạn lên biểu đồ thường không mang lại nhiều giá trị phân tích. Nhìn chung, các biểu đồ đường cong lợi suất sẽ lược bỏ bớt nhiều mốc ngắn hạn. Công cụ Dynamic Yield Curve của StockCharts chỉ hiển thị mức lãi suất cho các kỳ hạn then chốt: 3 tháng, 2 năm, 5 năm, 7 năm, 10 năm, 20 năm và 30 năm. Về mặt hiển thị, trục tung (trục dọc) của biểu đồ đường cong lợi suất thể hiện mức lợi suất, trong khi trục hoành (trục ngang) thể hiện kỳ hạn của trái phiếu (thường được quy đổi ra tháng để biểu đồ có tỷ lệ chuẩn xác nhất). Mức lãi suất của từng kỳ hạn khác nhau sẽ được chấm trên biểu đồ. Bản thân "đường cong lợi suất" chính là đường nối liền các điểm lãi suất đó lại với nhau.
- Về cơ bản, đường cong lợi suất phản ánh góc nhìn của giới đầu tư về rủi ro. Trong điều kiện bình thường, chúng ta sẽ kỳ vọng nhận được mức phần bù (lợi suất) cao hơn đối với các kỳ hạn dài. Khi bạn cho chính phủ vay tiền trong 20 hoặc 30 năm, rõ ràng việc đòi hỏi mức lợi nhuận cao hơn so với việc chỉ cho vay vài tháng hay một năm là điều hoàn toàn hợp lý. Đường cong lợi suất thể hiện một cách trực quan mức lợi suất tương ứng với các kỳ hạn khác nhau. Hình dáng của đường cong này, cũng như sự biến đổi của nó theo thời gian, là công cụ đắc lực giúp nhà đầu tư đánh giá môi trường kinh tế hiện tại và bắt sóng những tín hiệu chuyển mình của nền kinh tế vĩ mô.
- Về bản chất, chúng ta sẽ thường bắt gặp 3 hình thái chính của đường cong lợi suất. Đường cong Bình thường (Normal curve) có mức lãi suất ngắn hạn thấp hơn dài hạn; Đường cong Đảo ngược (Inverted curve) thì ngược lại, lãi suất ngắn hạn lại cao hơn dài hạn; và Đường cong Phẳng (Flat curve) xuất hiện khi mức lãi suất ngắn hạn và dài hạn gần như xấp xỉ nhau.
- Đường cong Lợi suất Bình thường (Normal Yield Curve): Đối với một đường cong lợi suất bình thường, lợi suất của các kỳ hạn ngắn sẽ thấp hơn so với các kỳ hạn dài. Đường cong này sẽ từ từ dốc lên trên, tuy nhiên đà tăng của lợi suất sẽ có xu hướng chững lại (bớt dốc) khi tiến về các mốc trái phiếu dài hạn hơn. Tư duy ở đây rất đơn giản: kỳ hạn càng ngắn thì rủi ro cho nhà đầu tư càng thấp, do đó mức lợi suất (phần bù) nhận được sẽ thấp hơn so với việc ôm trái phiếu dài hạn. Hình thái đường cong bình thường này thường xuất hiện trong một bối cảnh kinh tế tăng trưởng ổn định, lạm phát và các điều kiện tín dụng gần như không có biến động lớn.
Đường cong Lợi suất Đảo ngược (Inverted Yield Curve)
Hiện tượng "đảo ngược" xảy ra khi các trái phiếu kỳ hạn ngắn lại mang mức lợi suất cao hơn so với trái phiếu kỳ hạn dài. Tuy mang tiếng là "đảo ngược", nhưng không có nghĩa là toàn bộ đường cong lúc nào cũng phải cắm đầu lộn ngược 100%. Đôi khi, chỉ một (hoặc vài) phân đoạn trên đường cong bị đảo ngược, tạo ra những vùng gồ lên (humps) hoặc lõm xuống (dents) trên biểu đồ.
Trong giới tài chính, đường cong đảo ngược thường được xem là tín hiệu cảnh báo đà tăng trưởng kinh tế chuẩn bị chững lại hoặc đảo chiều – thậm chí đây có thể là "phát súng" báo hiệu một đợt suy thoái sắp bắt đầu. Nguyên nhân sâu xa đến từ tâm lý nhà đầu tư: khi tin rằng chu kỳ tăng trưởng đã (hoặc sắp) kết thúc, họ sẽ có xu hướng chấp nhận chốt các mức lãi suất thấp ở hiện tại vì sợ rằng trong tương lai lãi suất sẽ còn rớt thê thảm hơn nữa. Chính luồng tiền này đã tạo ra các đợt đảo ngược (dù là một phần) của đường cong lợi suất.
Thực tế thì hiện tượng đảo ngược khá hiếm gặp, nhưng một khi đã xuất hiện, nó chắc chắn sẽ chiếm trọn sự chú ý của toàn thị trường.
Ví dụ bên dưới cho thấy đường cong lợi suất đã đảo ngược vào ngày 24/08/2000, ngay thời điểm bong bóng dot-com vỡ vụn. Nhìn sang chart S&P 500 bên phải, có thể thấy thị trường chứng khoán đã bắt đầu một nhịp lao dốc mạnh ngay khi đường cong này chuyển sang trạng thái đảo ngược (đường dọc màu đỏ).
Đường cong lợi suất đảo ngược trong thời kỳ vỡ bong bóng dot-com
Thông thường, khi giới phân tích nhắc đến "đường cong lợi suất đảo ngược", họ ngầm ám chỉ đoạn spread giữa kỳ hạn 10 năm và 2 năm (10y-2y); đường cong được coi là đảo ngược khi lợi suất trái phiếu 10 năm rớt xuống thấp hơn lợi suất kỳ hạn 2 năm. Biểu đồ phía trên chính là minh chứng rõ nét cho kịch bản này vào ngày 24/08/2000.
Một góc nhìn khác trực quan hơn để theo dõi mối tương quan này là vẽ biểu đồ thể hiện mức chênh lệch giữa lợi suất 10 năm và 2 năm ($UST10Y -$UST2Y) như hình bên dưới.
Biểu đồ thể hiện mối tương quan giữa lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm và 2 năm
Bất cứ khi nào đường chênh lệch này đâm thủng mốc 0, đường cong 10-2 chính thức đảo ngược. Nhìn vào biểu đồ spread, chúng ta có thể thấy đường cong lợi suất đã duy trì trạng thái đảo ngược trong gần như suốt năm 2000, khớp hoàn toàn với nhịp nổ của bong bóng dot-com.
Đường cong Lợi suất Phẳng (Flat Yield Curve)
Khi đường cong trở nên "phẳng", lợi suất của tất cả các kỳ hạn sẽ xấp xỉ bằng nhau. Hiểu đơn giản là: phần bù (compensation) bạn nhận được khi đem tiền đi cho vay 2 năm hay 30 năm là gần như tương đương. Rõ ràng là thị trường đang không trả thêm phần bù rủi ro cho những khoảng thời gian cho vay dài hạn hơn (đồng nghĩa với rủi ro cao hơn).
Khi nền kinh tế liên tục mở rộng rồi thu hẹp, đường cong lợi suất cũng sẽ dịch chuyển qua lại giữa trạng thái bình thường (normal) và đảo ngược (inverted). Trên hành trình di chuyển đó ở cả hai chiều, nó bắt buộc phải đi ngang qua trạng thái phẳng. Do đó, một đường cong phẳng thường được xem là giai đoạn "chuyển giao" của nền kinh tế từ chu kỳ này sang chu kỳ khác.
Biểu đồ bên dưới chụp lại một đường cong lợi suất khá phẳng vào ngày 16/07/2007 – điềm báo trước cho cuộc Đại Suy Thoái (Great Recession). Nếu nhìn sang chart S&P 500 bên phải, chúng ta sẽ thấy hành động giá ( price action) cũng bắt đầu đi ngang (flattening) ngay thời điểm nền kinh tế chuyển pha từ phục hồi sang suy thoái.
Chèn ảnh: Đường cong lợi suất phẳng vào năm 2007
Nguồn: Stockcharts
Giới thiệu sách Trading hay
Các Phương Pháp Price Action Kinh Điển
Bộ sách tổng hợp các phương pháp Price Action truyền thống và hiện đại, với các hướng dẫn cụ thể và dễ áp dụng cho nhà giao dịch
Bài viết liên quan
