Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 524): Phân tích Thị trường theo Phương pháp Wyckoff (phần v)

Mạc An · Hôm nay lúc 10:40

Tóm tắt bài trước:

Wyckoff chỉ tập trung duy nhất vào Hành động giá (Price Action). Theo ông, báo cáo tài chính hay các thông tin cơ bản thường quá phức tạp, mơ hồ và thiếu chính xác để đưa vào thực chiến. Hơn nữa, vào thời điểm những thông tin đó đến được tay một nhà đầu tư nhỏ lẻ, giá trên thị trường hầu như đã phản ánh xong xuôi. Trước khi đi sâu vào chi tiết, bạn cần ghi nhớ hai quy tắc cốt lõi dưới đây. Đây là hai nguyên lý được trích nguyên văn từ cuốn sách Charting the Stock Market: The Wyckoff Methodcủa các tác giả Jack K. Hutson, David H. Weiss và Craig F. Schroeder:
- Quy tắc 1: Đừng bao giờ kỳ vọng thị trường sẽ lặp lại một kịch bản chính xác 100% lần thứ hai. Thị trường là một nghệ sĩ, không phải một cỗ máy lập trình. Nó có một "kho" các mô hình hành vi cơ bản, nhưng sẽ luôn tinh chỉnh, kết hợp và tung ra những cú biến tấu bất ngờ để làm ngơ ngác đám đông. Bản thân thị trường là một thực thể sống có suy nghĩ riêng.
- Quy tắc 2: Hành vi của thị trường hôm nay chỉ thực sự có ý nghĩa khi đem so sánh với những gì nó đã làm ngày hôm qua, tuần trước, tháng trước, hoặc thậm chí năm ngoái. Không hề tồn tại bất kỳ mốc giá cố định hay "thần thánh" nào luôn khiến giá phải đảo chiều. Mọi diễn biến hôm nay đều phải đặt trong bối cảnh lịch sử của chính nó.
Thay vì khư khư giữ những quy tắc cứng nhắc, Wyckoff khuyên nhà đầu tư nên linh hoạt áp dụng các nguyên lý mang tính định hướng. Trên thị trường tài chính, không có gì là tuyệt đối. Suy cho cùng, giá cả được vận hành bởi cảm xúc của con người. Chúng ta không thể đòi hỏi một mô hình lặp lại y hệt qua thời gian; tuy nhiên, thị trường sẽ luôn để lại những vết tích hành vi tương tự mà các nhà phân tích nhạy bén có thể khai thác để kiếm lợi nhuận. Hãy khắc ghi các nguyên lý này và kết hợp với góc nhìn cá nhân để xây dựng một chiến lược giao dịch cho riêng mình.
Về mặt bản chất, đại đa số các cổ phiếu trên thị trường đều vận động đồng điệu với xu hướng chung. Do đó, việc đầu tiên một trader cần làm là đọc được hướng đi và vị thế của thị trường tổng thể. Để làm được điều này, Wyckoff đã sáng tạo ra "Biểu đồ sóng" (Wave Chart) — thực chất là một chỉ số bình quân tổng hợp từ 5 cổ phiếu đại diện trở lên. (Đáng chú ý, Charles Dow cũng phát triển chỉ số Dow Jones Industrial Average và Dow Jones Transportation Average trong cùng thời điểm đó). Dù chỉ số Dow Industrials ngày nay được coi là "biểu đồ sóng" nổi tiếng nhất, các nhà phân tích hiện đại có thể tùy chọn nhiều chỉ số khác để đánh giá thị trường chung, chẳng hạn như S&P 500, S&P 100, Nasdaq, NY Composite hay Russell 2000. Wyckoff sử dụng giá Cao nhất (High), Thấp nhất (Low) và Giá đóng cửa (Close) của khung ngày để vẽ nên các thanh giá (Price Bar) và dựng thành biểu đồ thanh (Bar Chart) truyền thống. Mục tiêu cốt lõi là xác định xu hướng ngầm của thị trường chung và vị trí hiện tạicủa giá nằm ở đâu trong xu hướng đó.
- Xu hướng (Trend) cực kỳ quan trọng vì nó cho ta biết "con đường ít bị kháng cự nhất" (path of least resistance) mà đa số cổ phiếu sẽ đi theo.
- Vị thế (Position) quan trọng không kém vì nó cho ta biết giá đang đứng ở đâu trong xu hướng ấy. Ví dụ: việc biết được vị thế giúp trader nhận diện thị trường đang ở vùng Quá mua (Overbought) hay Quá bán (Oversold), từ đó căn thời điểm ra/vào lệnh chuẩn xác.
Thị trường luôn tồn tại 3 xu hướng vận động: Tăng (Uptrend), Giảm (Downtrend), hoặc Đi ngang (Trading Range/Flat). Đi kèm với đó là 3 khung thời gian: Ngắn hạn, Trung hạn và Dài hạn. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta dùng biểu đồ ngày (Daily) để đại diện cho xu hướng trung hạn.
- Xu hướng tăng xuất hiện khi chỉ số liên tục tạo ra các đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và đáy sau cao hơn đáy trước.
- Xu hướng giảm xuất hiện khi chỉ số tạo ra các đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước và đáy sau thấp hơn đáy trước.
- Xu hướng đi ngang là khi giá dao động giữa các vùng đỉnh và đáy bằng nhau. Lúc này, trader bắt buộc phải kiên nhẫn đợi giá phá vỡ (breakout) khỏi vùng đi ngang này để xác nhận hướng đi tiếp theo.
Xác định vị thế giá giúp bạn tính toán được tỷ lệ Risk/Reward (Rủi ro/Lợi nhuận) cho một vị thế mới:
- Kịch bản lý tưởng nhất để MUA (Long) là khi thị trường đang trong Xu hướng tăng nhưng chỉ số rơi vào vùng Quá bán — nghĩa là vừa xuất hiện một nhịp điều chỉnh (pullback). Nếu nhảy vào mua khi giá đã nằm ở vùng quá mua trong một xu hướng tăng, tỷ lệ R:R sẽ cực kỳ kém hấp dẫn.
- Tương tự, tỷ lệ R:R sẽ rất tệ nếu bạn BÁN (Short) trong một xu hướng giảm khi chỉ số đã chìm sâu vào vùng quá bán. Chiến lược chuẩn chỉnh nhất là mở vị thế Short khi chỉ số vừa chạm vùng quá mua trong xu hướng giảm, hoặc đang nằm ở giữa xu hướng giảm đó.
Giữa các giai đoạn chạy xu hướng, các chỉ số thị trường chung sẽ hình thành nên các vùng Đỉnh lớn (Major Tops) hoặc Đáy lớn (Major Bottoms) — nơi diễn ra sự đảo chiều xu hướng. Wyckoff đã chỉ ra sự khác biệt rất lớn giữa Đỉnh và Đáy: Đỉnh thị trường thường là một quá trình kéo dài, gặm nhấm và bào mòn; trong khi Đáy thị trường lại là những đợt sụt giảm ngắn, khốc liệt và cực kỳ bạo lực. Những đặc tính được Wyckoff đúc kết từ 100 năm trước này cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị trên thị trường hiện đại.
Thị trường gấu (Bear Market) thường kết thúc bằng một cú Cao trào bán (Selling Climax) hoặc một cú Rủ hàng (Spring) — hiểu đơn giản là một đợt phá vỡ hỗ trợ giả (Failed Support Break). Ban đầu, chỉ số chính nằm trong một xu hướng giảm kéo dài. Tâm lý hoảng loạn bao trùm, nhiều nhà đầu tư hoàn toàn tuyệt vọng trước khoản lỗ ngày một phình to. Đến một mốc điểm tựa nào đó, họ chấp nhận "buông xuôi", xả sạch cổ phiếu bằng mọi giá. Giá lao dốc không phanh và đâm thủng mốc hỗ trợ quan trọng. Bức tranh lúc này tưởng chừng như một cú rơi tự do không đáy... nhưng đó lại là lúc Dòng tiền thông minh (Smart Money) đang chực chờ. Lực cầu gom hàng quy mô lớn của Dòng tiền thông minh đột ngột xuất hiện, nuốt chửng đà rơi tự do và đẩy giá rút chân mạnh mẽ, đóng cửa cao hơn rất nhiều so với mức giá thấp nhất trong ngày. Wyckoff luôn dùng Khối lượng giao dịch (Volume) để xác nhận tính hợp lệ của một cú đảo chiều, phá vỡ hay nối tiếp xu hướng. Một đợt Cao trào bán hay Rủ hàng (Spring) bắt buộc phải đi kèm với Khối lượng tăng đột biến để chứng minh sự tham gia quyết liệt của dòng tiền lớn. Sự hậu thuẫn của các "cá mập" (các tổ chức tài chính) là điều kiện tiên quyết để đợt tăng giá có thể duy trì bền vững. Nếu khối lượng thấp, điều đó cho thấy dòng tiền lớn chưa nhập cuộc và khả năng cú đảo chiều bị thất bại (Bulltrap) là cực cao.
Như đã đề cập, cách thị trường tạo Đỉnh hoàn toàn khác với tạo Đáy. Đỉnh thường được hình thành qua một giai đoạn giá đi ngang tích lũy/dao động kéo dài. Đây chính là Giai đoạn Phân phối (Distribution) — nơi Dòng tiền thông minh (các tổ chức) âm thầm sang tay cổ phiếu của họ cho "Dòng tiền khờ dại" (Đám đông nhỏ lẻ). Nói cách khác, các cá mập tranh thủ bán sạch hàng cho nhỏ lẻ ngay trước khi thị trường sụp đổ.
Trên biểu đồ giá, vùng đỉnh thị trường thường rất khó nhận diện cho đến khi một nửa sau của mô hình dần lộ diện. Quá trình này thường xuất hiện một Cú bứt phá thất bại (Failed Breakout) hoặc một Nhịp vượt cản không thành công. Tại thời điểm đó, tâm lý thị trường có thể chưa quá tiêu cực, nhưng ngay sau đó giá lại quay đầu đổ dốc về tận vùng hỗ trợ bên dưới. Một đợt sụt giảm sâu như vậy phản ánh sự gia tăng biến động và áp lực bán xả cực lớn. Sau đó, giá sẽ có một nhịp nảy nhẹ lên từ đường hỗ trợ nhưng chỉ tạo được một đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước — dấu hiệu cho thấy lực cầu mua lên đã kiệt sức. Đến lúc này, bức tranh kỹ thuật đã quá rõ ràng: Áp lực bán gia tăng ở các nhịp test hỗ trợ, trong khi Lực mua lại suy yếu ở các nhịp hồi. Cú đảo chiều hoàn tất khi giá chính thức đâm thủng đường hỗ trợ đính kèm một cây nến khối lượng tăng vọt.
Một khi đỉnh hoặc đáy của thị trường đã hình thành rõ nét, Wyckoff sẽ chuyển sang sử dụng "biểu đồ hình" (figure charts) để tính toán và dự phóng các mục tiêu giá. Loại biểu đồ này sau đó đã tiến hóa thành biểu đồ Point & Figure (P&F) mà chúng ta biết đến ngày nay. Nhìn chung, Wyckoff dựa vào độ rộng của mẫu hình để đưa ra các dự phóng giá. Mẫu hình càng rộng, mục tiêu giá cuối cùng càng lớn. Nói cách khác, một vùng nền tảng (base) kéo dài hơn 10 cột trên biểu đồ P&F sẽ hứa hẹn một mục tiêu giá tương đối cao sau khi xảy ra cú breakout. Ngược lại, một vùng nền hẹp chỉ vỏn vẹn 6 cột sẽ cho ra một mục tiêu giá thấp hơn. Điều quan trọng ở đây là anh em phải đảm bảo vùng nền tích lũy đủ lớn và cú breakout đủ mạnh để bảo chứng cho một mục tiêu giá đủ hấp dẫn. Nguyên lý tương tự cũng áp dụng cho các vùng đỉnh thị trường. Một mẫu hình tạo đỉnh kéo dài hơn 10 cột P&F sẽ báo hiệu một nhịp sụt giảm sâu hơn rất nhiều so với một vùng đỉnh hẹp chưa tới 10 cột.
Wyckoff thường tính toán các mức dự phóng dựa trên độ rộng của toàn bộ mẫu hình tạo đỉnh. Tuy nhiên, giống như hầu hết các khía cạnh khác của phân tích kỹ thuật, việc xác định độ rộng mẫu hình đôi khi mang tính chủ quan. Wyckoff thích tìm kiếm hàng ngang có nhiều ô (box) được lấp đầy nhất, sau đó đếm toàn bộ chiều rộng của hàng này, tính cả những ô trống. Anh em trader có thể áp dụng phương pháp này, hoặc đơn giản hơn là đo lường toàn bộ chiều rộng từ điểm bắt đầu đến khi kết thúc mẫu hình. Đầu tiên, hãy bắt đầu bằng việc tìm kiếm điểm phá vỡ hỗ trợ (support break) quan trọng. Sau khi xác định được điểm phá vỡ, hãy kẻ một đường hỗ trợ vắt ngang qua biểu đồ. Tiếp theo, xác định cột dẫn vào mẫu hình (điểm bắt đầu) và cột dẫn ra khỏi mẫu hình (điểm kết thúc). Hai cột này sẽ xác định giới hạn của toàn bộ mẫu hình.
Mặc dù Wyckoff sử dụng phương pháp đếm ngang (horizontal counts) để đưa ra các dự phóng, ông cũng đặc biệt cảnh báo rằng không nên tin tưởng một cách mù quáng vào những mục tiêu này. Như đã nói ở trên, khi bước vào thị trường chứng khoán và phân tích kỹ thuật, không có gì là chắc chắn tuyệt đối. Các trader chỉ được cung cấp những kim chỉ nam mang tính tổng quan, và buộc phải tự đưa ra nhận định của riêng mình dựa trên diễn biến thực tế của hành động giá ( price action). Sẽ có những nhịp đếm chưa chạm tới mục tiêu, và ngược lại, cũng có những nhịp đếm đi xa hơn rất nhiều so với dự phóng ban đầu.

traderviet.tv

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 523): Phân tích Thị trường theo Phương pháp Wyckoff (phần iv)

Vị trí của Giá trong Xu hướng (Position in Trend)

Trước khi đưa ra bất kỳ quyết định giao dịch hay đầu tư nào, anh em phân tích kỹ thuật (chartist) cần phải xác định rõ thị trường đang nằm ở đâu trong xu hướng của nó. Một thị trường rơi vào trạng thái quá mua (overbought) luôn tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh; việc mở vị thế ngay lúc này sẽ khiến anh em phải chịu rủi ro sụt giảm tài khoản (drawdown) rất lớn. Tương tự, khả năng thị trường xuất hiện một nhịp hồi (bounce) là rất cao khi giá đã rơi vào vùng quá bán (oversold), ngay cả khi xu hướng lớn vẫn đang là giảm. Việc nhảy vào bán khống (short) khi thị trường đã quá bán cũng dễ dẫn đến một cú drawdown nặng nề và làm hỏng hoàn toàn tỷ lệ Risk/Reward (R:R) của anh em.

Wyckoff chỉ ra rằng, một xu hướng tăng luôn bắt đầu bằng giai đoạn Tích lũy (Accumulation), sau đó bước vào giai đoạn Tăng giá (Markup) khi giá liên tục đẩy lên cao hơn. Có tổng cộng 5 điểm mua tiềm năng trong suốt một xu hướng tăng. Đầu tiên, những tay chơi mạo hiểm có thể bắt đáy ngay tại cú Spring hoặc Selling Climax (Quá bán xả hàng). Vùng này mang lại tiềm năng lợi nhuận cao nhất, nhưng rủi ro thất bại cũng vượt mức bình thường vì xu hướng giảm lúc đó vẫn chưa chính thức đảo chiều. Điểm mua thứ hai xuất hiện khi giá phá vỡ ( breakout) khỏi vùng kháng cự, với điều kiện phải đi kèm sự xác nhận của khối lượng giao dịch (volume) tăng vọt. Những ai bỏ lỡ điểm breakout này đôi khi sẽ có cơ hội thứ hai nhờ nhịp test lại (throwback) về vùng kháng cự vừa bị phá vỡ — nơi giờ đây đã chuyển thành vùng hỗ trợ.

Khi giai đoạn Markup đã thực sự vào phom, anh em bắt buộc phải kiên nhẫn chờ đợi các nhịp điều chỉnh — vốn có thể diễn ra dưới dạng các vùng đi ngang tích lũy (consolidation) hoặc các cú thoái lùi (pullback). Wyckoff gọi một vùng tích lũy đi ngang nằm trong xu hướng tăng là giai đoạn Tái tích lũy (Re-accumulation). Việc giá phá vỡ viền trên ( kháng cự) của vùng tích lũy này là tín hiệu xác nhận giai đoạn Markup tiếp tục diễn ra. Khác với tích lũy đi ngang, pullback là một nhịp giảm điều chỉnh hồi về một phần của đợt tăng trước đó. Anh em nên tìm kiếm các vùng hỗ trợ dựa vào đường xu hướng (trendline), các vùng kháng cự vừa bị phá vỡ hoặc các vùng tích lũy trước đó. Ngoài ra, Wyckoff cũng thường canh tìm tín hiệu hỗ trợ hoặc đảo chiều khi nhịp điều chỉnh hồi về đúng mức 50% của sóng tăng gần nhất.

Ở chiều ngược lại, một xu hướng giảm bắt đầu bằng giai đoạn Phân phối (Distribution) và sau đó bước vào giai đoạn Giảm giá (Markdown) khi giá liên tục đè xuống thấp hơn. Cần lưu ý rằng Wyckoff chưa bao giờ ngần ngại việc bán khống. Ông luôn tìm kiếm cơ hội kiếm tiền ở cả chiều giá lên lẫn chiều giá xuống. Tương tự như giai đoạn Tích lũy và Markup, có 5 điểm bán (short) tiềm năng trong suốt xu hướng giảm kéo dài này. Đầu tiên, một đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước (lower peak) nằm trong mô hình Phân phối sẽ cho phép anh em Short sớm trước khi giá thực sự thủng hỗ trợ và đảo chiều xu hướng. Chiến thuật mạo hiểm này đem lại R:R tối ưu nhất, nhưng rủi ro "ăn đạn" cũng cao vì xu hướng giảm chưa chính thức kích hoạt. Điểm Breakdown (thủng hỗ trợ) chính là cấp độ thứ hai để mở lệnh Short, miễn là cú phá vỡ hỗ trợ đó được xác nhận bởi volume gia tăng. Sau một cú breakdown khiến thị trường rơi vào trạng thái quá bán, đôi khi sẽ có một nhịp hồi test lại (throwback) về vùng hỗ trợ cũ — nơi vừa biến thành kháng cự mới. Đây là cơ hội thứ hai cho anh em chưa kịp lên tàu ở cú breakdown trước đó.

Một khi giai đoạn Markdown đã vào guồng, anh em nên kiên nhẫn chờ các vùng đi ngang hoặc các nhịp hồi quá bán (oversold bounce). Wyckoff gọi các vùng đi ngang này là giai đoạn Tái phân phối (Re-distribution). Một cú thủng cạnh dưới (hỗ trợ) của vùng tái phân phối sẽ phát tín hiệu cho thấy giai đoạn Markdown tiếp tục diễn ra. Khác với việc đi ngang, một nhịp hồi quá bán là cú tăng điều chỉnh phục hồi lại một phần của đợt giảm trước đó. Anh em có thể canh các vùng kháng cự dựa trên trendline, các vùng hỗ trợ cũ hoặc các vùng tích lũy trước đó. Wyckoff cũng thường tìm kiếm các dấu hiệu kháng cự hoặc đảo chiều khi nhịp điều chỉnh hồi đúng 50% của sóng giảm gần nhất.

Kết luận

Phương pháp thị trường của Wyckoff tập trung vào 4 mảng cốt lõi: Xác định xu hướng, Mô hình đảo chiều, Mục tiêu giá (Price projection) và Vị trí của giá trong xu hướng. Đọc đúng xu hướng đã là giải quyết được một nửa trận đánh, bởi phần lớn cổ phiếu hay tài sản đều di chuyển cùng pha với xu hướng chung của thị trường. Xu hướng này sẽ tiếp diễn cho đến khi một mô hình Tạo đỉnh hoặc Tạo đáy lớn được hình thành. Các tay chơi mạo hiểm có thể hành động trước khi các mô hình đảo chiều này hoàn thành, nhưng một xu hướng hiện hành chỉ chính thức đảo chiều khi giá phá vỡ một mức hỗ trợ hoặc kháng cự quan trọng đi kèm volume lớn.

Một khi mô hình Đỉnh hoặc Đáy đã hoàn tất, anh em có thể sử dụng phương pháp Đếm ô chiều ngang (Horizontal count) trên biểu đồ P&F (Point & Figure) để phóng chiếu độ dài của đợt tăng hoặc giảm tiếp theo. Một xu hướng được coi là đã "già" và chín mùi cho một đợt đảo chiều khi giá chạm đến các vùng mục tiêu này. Nếu xu hướng vẫn còn dư địa để chạy tiếp, anh em lúc này mới xác định vị trí của giá trong xu hướng đó để đảm bảo tỷ lệ R:R đẹp nhất khi vào lệnh. Hãy tránh mở vị thế Mua (Long) mới khi thị trường đã quá mua và tránh mở vị thế Bán (Short) mới khi thị trường đã quá bán. Như đã đề cập ở đầu bài, đây là những nguyên tắc chung giúp anh em đọc hiểu hành vi thị trường. Quyết định xuống tiền cuối cùng vẫn nằm ở chính anh em.

Nguồn: Stockcharts

traderviet.tv

Thống kê diễn đàn

Thành viên trực tuyến

Phương Pháp Thực Chiến Hiệu Suất Cao Đến Từ Nhà Quán Quân Giao Dịch Tài Chính

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 524): Phân tích Thị trường theo Phương pháp Wyckoff (phần v)