Sau nhiều năm nỗ lực phi đô la hoá, quốc gia chủ chốt BRICS cân nhắc nối lại sử dụng USD: Chuyện gì đang xảy ra?

Vấn đề này là một trong những trọng tâm của các đề xuất cho thỏa thuận kinh doanh trị giá 12 nghìn tỷ USD với Mỹ.

Nga được cho là đang thảo luận khả năng khôi phục việc sử dụng đồng USD như một phần của “gói Dmitriev” – tập hợp các thỏa thuận kinh doanh quy mô lớn mà Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết có giá trị khoảng 12.000 tỷ USD, gấp hơn 5 lần quy mô nền kinh tế Nga.

Ông Zelenskiy cho biết Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) đã báo cáo việc ông Kirill Dmitriev, người đứng đầu quỹ tài sản quốc gia Nga, trao đổi gói thỏa thuận này với Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff trong cuộc gặp ba bên tại Abu Dhabi mới đây.

Thông tin được ông Zelenskiy chia sẻ với báo giới địa phương sau khi cuộc họp kết thúc.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ mong muốn làm ăn với Nga, đặc biệt trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược. Washington coi các thỏa thuận khoáng sản là công cụ để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc - quốc gia đang kiểm soát chuỗi cung ứng vật liệu then chốt cho công nghệ Mỹ.

Nga sở hữu trữ lượng khoáng sản chiến lược và đất hiếm lớn thứ 2 thế giới, sau Trung Quốc. Quy mô tiềm năng của các thỏa thuận khiến ông Trump tỏ ra thận trọng với việc siết trừng phạt Nga, thậm chí từng đề xuất nới lỏng trừng phạt song bị Liên minh châu Âu (EU) bác bỏ.

Hoạt động kinh doanh giữa Nga và Mỹ khó có thể diễn ra nếu không khôi phục quyền sử dụng USD. Dù về mặt lý tưởng cần sự phối hợp của EU, Mỹ vẫn có thể tái lập quan hệ tiền tệ với Nga mà không cần Brussels dỡ bỏ trừng phạt.



Theo một tài liệu nội bộ của Điện Kremlin, Nga đang cân nhắc nối lại sử dụng USD trong khuôn khổ quan hệ kinh tế rộng hơn với chính quyền ông Trump. Văn bản này nêu khả năng tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, khoáng sản, đầu tư chung vào khí đốt tự nhiên, dầu khí ngoài khơi và nguyên liệu chiến lược, kèm theo các ưu đãi đáng kể cho doanh nghiệp Mỹ.

Trọng tâm của đề xuất là đưa Nga tái gia nhập hệ thống thanh toán bằng USD - động thái đảo ngược nhiều năm nỗ lực phi đô la hóa sau khi Moscow bị trừng phạt vì xung đột với Ukraine năm 2022.

Sau khi bị loại khỏi hệ thống SWIFT đầu năm 2022, Nga đẩy mạnh các cơ chế thanh toán thay thế như hệ thống nhắn tin tài chính SPFS. Trung Quốc cũng phát triển CIPS cho thanh toán xuyên biên giới. Nga từng yêu cầu khách hàng châu Âu thanh toán khí đốt bằng đồng rúp, đồng thời thúc đẩy thanh toán bằng nội tệ trong khối BRICS. Hiện 60–67% thương mại nội khối BRICS không còn dùng USD.




Tài liệu của Điện Kremlin coi hợp tác kinh tế với Mỹ là đòn bẩy trong đàm phán địa chính trị, bao gồm cả các đề xuất liên quan đến giải pháp hòa bình tại Ukraine. Giới phân tích cho rằng việc nối lại quan hệ thương mại với Mỹ giúp Tổng thống Vladimir Putin có thêm đòn bẩy trong mối quan hệ ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc.

Về phía Ukraine, ông Zelenskiy cảnh báo “gói Dmitriev” có thể làm suy yếu sự ủng hộ của phương Tây dành cho Kyiv và hợp thức hóa vị thế của Điện Kremlin.

Trong khi đó, các tiếng nói cứng rắn tại Nga vẫn tỏ ra hoài nghi. Ngoại trưởng Sergei Lavrov gần đây cho rằng không có “tương lai tươi sáng” cho quan hệ kinh tế với Mỹ.

Dù USD đang chịu sức ép từ các nỗ lực phi đô la hóa, việc Nga quay lại sử dụng USD – nếu xảy ra – có thể làm chậm đáng kể xu hướng này, đặc biệt trên thị trường năng lượng. Với giới đầu tư, khả năng Nga tái hội nhập hệ thống USD được xem là bước ngoặt tác động đến tỷ giá, giá hàng hóa và tình hình địa chính trị.