[Series Những Thách Thức Trong Tâm Lý Giao Dịch] - Phần 8: Sự tự mãn và tự tin quá mức

Xin chào cả nhà!

Trong hành trình giao dịch, những thách thức tâm lý luôn đóng vai trò then chốt trong việc quyết định sự thành bại của mỗi nhà giao dịch. Với mục tiêu giúp các nhà giao dịch hiểu rõ hơn về các vấn đề tâm lý và cách vượt qua chúng, Brett Steenbarger – chuyên gia hàng đầu về tâm lý giao dịch – đã cho ra đời series bài viết "Trading Psychology Challenges" (Những Thách Thức Trong Tâm Lý Giao Dịch).


Với nền tảng là một nhà tâm lý học lâm sàng và kinh nghiệm làm việc với các nhà giao dịch chuyên nghiệp tại các quỹ đầu tư lớn, series này của Brett Steenbarger sẽ tập trung vào việc chẩn đoán và giải quyết những khó khăn tâm lý mà các nhà giao dịch thường gặp phải, từ sự kiệt sức, căng thẳng, đến việc mất động lực hay quản lý cảm xúc khi đối mặt với thị trường. Brett không chỉ cung cấp các phân tích sâu sắc mà còn đưa ra các giải pháp thực tiễn, dựa trên bằng chứng và kinh nghiệm thực tế, giúp người đọc ứng dụng hiệu quả vào công việc giao dịch hàng ngày.

Phần 8 của series sẽ phân tích những sai lầm tâm lý phổ biến mà nhà giao dịch thường mắc phải sau các chuỗi thắng và thua, đồng thời đưa ra giải pháp để duy trì sự ổn định trong trading. Dr. Brett nhấn mạnh rằng thị trường chứa nhiều yếu tố ngẫu nhiên, và việc thắng hoặc thua trong ngắn hạn không nhất thiết phản ánh năng lực giao dịch của một người.

Series "Những Thách Thức Trong Tâm Lý Giao Dịch" này không chỉ dành cho những nhà giao dịch đang tìm kiếm sự cải thiện hiệu suất, mà còn là nguồn cảm hứng cho bất kỳ ai muốn xây dựng một tâm lý mạnh mẽ, kiên định trước những biến động của thị trường.



Lời tác giả: Bài viết chi tiết về cách chẩn đoán vấn đề trong trading là phần nền tảng hữu ích cho loạt bài viết này về những thách thức trong tâm lý giao dịch. Trước khi tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề ảnh hưởng đến trading, điều quan trọng là phải xác định xem đó là vấn đề trong trading ảnh hưởng đến tâm lý hay thách thức tâm lý cản trở trading Bài viết ở trên có thể giúp bạn phân biệt được điều quan trọng này – cùng với một số điểm mấu chốt khác.

Trừ khi bạn là một nhà giao dịch có tỷ lệ thắng cực kỳ cao và ổn định trong các giao dịch của mình—điều này rất hiếm trong giao dịch theo xu hướng—bạn có khả năng sẽ trải qua chuỗi thời kỳ thắng và thua đơn giản chỉ do sự ngẫu nhiên.

Sự nhiễu loạn của thị trường, tức là sự tham gia của nhiều nhóm nhà giao dịch khác nhau vào các thời điểm khác nhau, đảm bảo rằng ngay cả những ý tưởng tốt đôi khi cũng không phát huy hiệu quả.

Một vấn đề lớn đối với các nhà giao dịch đang phát triển là họ không phân biệt được giữa giai đoạn thua lỗ do sự ngẫu nhiên và giai đoạn giao dịch kém. Điều này khiến họ liên tục thay đổi chiến lược giao dịch và quản lý rủi ro, làm xói mòn lợi thế dựa trên xác suất của họ.



Tuy nhiên, vấn đề này còn có một mặt trái, đó là việc để chuỗi lệnh thắng ảnh hưởng đến cách quản lý rủi ro trong tương lai. Khi rơi vào "hiệu ứng bàn tay nóng" (hot hand fallacy) sau một giai đoạn thắng, nhà giao dịch sai lầm khi cho rằng họ đang có lợi thế lớn hơn nhiều so với thực tế và mở rộng mức độ rủi ro. Họ đặt khối lượng giao dịch quá lớn và/hoặc vào lệnh nhiều hơn bình thường. Kết quả là, khi các giao dịch thua lỗ tất yếu xảy ra, chúng sẽ quét sạch phần lớn lợi nhuận trước đó.

Không hiếm trường hợp các nhà giao dịch dao động giữa giao dịch cẩu thả, tự mãn sau khi thắng và giao dịch quá thận trọng, sợ rủi ro sau khi thua lỗ. Điều này dẫn đến hệ quả là họ có xu hướng thua lỗ nhiều nhất khi giao dịch với rủi ro cao và tuân thủ kỷ luật tốt nhất khi giao dịch với rủi ro thấp. Sự thiên lệch này theo thời gian sẽ tạo ra xu hướng giảm trong kết quả lãi/lỗ (P/L).

Sự tự mãn sau những giai đoạn thắng lợi có thể biểu hiện theo nhiều cách khác. Các nhà giao dịch có thể mất tập trung hơn trong việc nghiên cứu và chuẩn bị sau khi đạt được chuỗi lợi nhuận. Họ cũng có thể giữ các vị thế trong danh mục mà không rà soát định kỳ một cách cẩn thận, khiến những vị thế "cũ kỹ" này có thể gây bất ngờ khi đảo chiều do tin tức hoặc dòng tiền bất ngờ.






Chìa khóa để tránh thiên kiến tự tin quá mức (overconfidence bias) là chủ động coi các giai đoạn thắng lợi như một rủi ro đối với giao dịch trong tương lai. Điều này nghe có vẻ phi logic, vì bản năng con người là cảm thấy vui vẻ khi đạt được thành công. Tuy nhiên, nếu bạn liên tục nhắc nhở bản thân rằng thắng lợi có thể khiến bạn trở nên bất cẩn, thì đó sẽ là một động lực hiệu quả để bạn tập trung hơn vào các yếu tố cốt lõi trong quy trình giao dịch.

Một bài tập mà tôi thấy hữu ích trong trường hợp này là hình dung rằng những khoản lãi gần đây thực chất là khoản lỗ. Nếu đúng như vậy, bạn sẽ chuẩn bị cho ngày giao dịch như thế nào? Những giao dịch mà bạn đang cân nhắc khi có lãi liệu có phải là những giao dịch mà bạn cũng sẽ thực hiện nếu vừa trải qua thua lỗ không?

Một sai lầm phổ biến tại các công ty giao dịch là phân bổ thêm vốn/quyền mua cho các nhà giao dịch sau những giai đoạn thắng lợi và cắt giảm vốn/rủi ro sau những giai đoạn thua lỗ; trong khi thực tế, những chuỗi thắng và thua này hoàn toàn có thể dự đoán được dựa trên tỷ lệ Sharpe lịch sử của nhà giao dịch. Không hiếm trường hợp một nhà giao dịch xóa sạch lợi nhuận trước đó chỉ vì đột ngột tăng rủi ro đáng kể sau một giai đoạn có lợi nhuận.

Cuối cùng, các nhà giao dịch trở nên dễ tổn thương khi cảm xúc của họ về bản thân và công việc bị ràng buộc vào những khoản lợi nhuận ngắn hạn.



Như tôi đã đề cập trong cuốn "Trading Psychology 2.0", một trong những chiến lược tốt nhất để tránh thiên kiến gần đây (recency bias) là có những nguồn hạnh phúc, sự thỏa mãn và năng lượng bên ngoài thị trường, từ đó đảm bảo rằng trading phù hợp với cuộc sống của bạn, thay vì để cuộc sống xoay quanh trading. Chúng ta sẽ trở nên mong manh hơn khi lợi nhuận gần đây quyết định tâm trạng hiện tại của mình!


Thân tag các anh/chị: @lapuma @hoangmylan @TradePips @Hoa Việt @Bedauco @Lý Khánh Linh @minhchik3 @BBTO @lenam59 @Kevin2022 @anhnguyen14 @yaguara @ngoi_sao_co_doc @quangthanhtv @PhuocDung10x3b

Anh/chị nào muốn theo dõi series này thì bình luận "Tôi quan tâm" ở bên dưới để em tag vào các bài viết tiếp theo của series nha!


Đừng quên THẢ TIM, SHARE VÀ COMMENT để ủng hộ mình nhiều hơn nữa nhé!! Nice day cả nhà