Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 473): Chỉ báo StochRSI (phần ii)

Mạc An · Thứ hai lúc 11:38

Tóm tắt bài trước:

Được phát triển bởi hai chuyên gia Tushar Chande và Stanley Kroll, StochRSI là một bộ dao động (oscillator) dùng để đo lường mức độ của RSI so với vùng đỉnh - đáy của chính nó trong một khoảng thời gian nhất định. Thay vì áp dụng lên biểu đồ giá, StochRSI lại đem công thức của chỉ báo Stochastic áp dụng thẳng lên các giá trị của RSI, biến nó thành "chỉ báo của một chỉ báo". Kết quả là chúng ta có được một bộ dao động biến thiên trong phạm vi từ 0 đến 1. Trong cuốn sách xuất bản năm 1994 mang tên The New Technical Trader, Chande và Kroll đã giải thích rằng RSI thường có xu hướng đi ngang giữa biên độ 80 và 20 trong một thời gian dài mà không hề chạm đến các mức quá trị (extreme levels). Mọi người lưu ý nhé, ở đây họ dùng mốc 80 và 20 cho vùng quá mua (overbought) và quá bán (oversold), thay vì mốc 70 và 30 như truyền thống. Nếu anh em trader chỉ chực chờ vào lệnh dựa trên các tín hiệu quá mua/quá bán của RSI thông thường, thì nhiều khả năng sẽ phải "đứng ngoài" thị trường mòn mỏi luôn. Chính vì vậy, Chande và Kroll đã tạo ra StochRSI nhằm tăng độ nhạy và cung cấp cho thị trường nhiều tín hiệu quá mua/quá bán hơn.
Công thức:StochRSI = (RSI - Mức RSI thấp nhất) / (Mức RSI cao nhất - Mức RSI thấp nhất)
Về cơ bản, StochRSI đo lường giá trị của RSI so với vùng đỉnh/đáy của nó trong một số chu kỳ nhất định. Số chu kỳ dùng để tính StochRSI cũng chính là số chu kỳ của RSI trong công thức. Ví dụ, để tính StochRSI 14 ngày, chúng ta sẽ dùng giá trị hiện tại của RSI 14 ngày và biên độ cao nhất - thấp nhất của chính RSI trong 14 ngày đó.
Ví dụ cụ thể với chu kỳ 14 ngày:
- StochRSI = 0 khi RSI rớt xuống mức thấp nhất trong 14 ngày.
- StochRSI = 1 khi RSI đạt mức cao nhất trong 14 ngày.
- StochRSI = 0.5 khi RSI nằm ngay giữa biên độ cao/thấp của chu kỳ 14 ngày.
- StochRSI = 0.2 khi RSI loanh quanh gần mức đáy của chu kỳ 14 ngày.
- StochRSI = 0.80 khi RSI tiến sát đến đỉnh của chu kỳ 14 ngày.
Có một điều cốt lõi anh em phải luôn nhớ: StochRSI là chỉ báo của một chỉ báo, hay nói theo ngôn ngữ toán học thì nó là "đạo hàm bậc hai" của giá. Điều này có nghĩa là nó cách đường giá của tài sản đến hai bước tính toán. Để ra được StochRSI, giá đã phải trải qua 2 lần biến đổi: Bước 1 là chuyển từ giá sang RSI, và bước 2 là áp dụng công thức Stochastic lên cái RSI đó. Đây chính là lý do tại sao hình dáng của StochRSI khi vẽ ra chart trông khác một trời một vực so với đường giá gốc ban đầu. StochRSI mang đầy đủ đặc trưng của một bộ dao động động lượng có giới hạn biên độ.
Thứ nhất, nó cực kỳ hữu ích để bắt các vùng quá mua hoặc quá bán. Khi đường này vượt lên trên mức 0.80, thị trường được xem là đang quá mua; ngược lại, khi rớt xuống dưới 0.20 thì là quá bán.
Thứ hai, anh em có thể dùng nó để xác định xu hướng ngắn hạn. Do có biên độ dao động cố định, đường trung tâm (centerline) của nó sẽ là mốc 0.50. StochRSI thể hiện một xu hướng tăng (uptrend) khi nó liên tục duy trì trên mức 0.50, và xu hướng giảm (downtrend) khi nằm ngoan ngoãn dưới mốc 0.50.
Tuy nhiên, vì độ nhạy cao nên chỉ báo này biến động khá mạnh (dễ nhiễu). Một mẹo nhỏ cho anh em là hãy kết hợp làm mượt nó bằng một đường trung bình động (Moving Average) để giúp việc xác định xu hướng ngắn hạn chuẩn xác và hiệu quả hơn.

traderviet.tv

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 472): Chỉ báo StochRSI (phần i)

Giao dịch vùng Quá mua / Quá bán (Overbought/Oversold)

Bắt đúng xu hướng (trend) chính là chìa khóa sống còn để anh em thành công khi giao dịch với các mốc quá mua và quá bán. Nguyên tắc cốt lõi là: tìm kiếm tín hiệu quá bán khi xu hướng lớn đang là uptrend, và canh tín hiệu quá mua khi xu hướng lớn đang là downtrend. Nói trắng ra là anh em phải luôn trade thuận xu hướng (follow the trend). Bản thân StochRSI 14 ngày chỉ được xem là một chỉ báo ngắn hạn. Do đó, việc xác định xu hướng trung hạn trước khi soi các mốc quá mua/quá bán là bước cực kỳ quan trọng.

Nhìn vào Chart 2 của cổ phiếu Boeing, anh em sẽ thấy giá đang trong một uptrend trung hạn, cùng lúc đó StochRSI(14) đã rơi về vùng quá bán trong tháng 1 và tháng 2. Đầu tiên, để xác nhận xu hướng trung hạn là tăng, chúng ta thấy đường SMA 10 ngày đang nằm trên SMA 60 ngày. Với cái thế uptrend rõ ràng như vậy, chiến lược ưu tiên sẽ là canh các nhịp quá bán thay vì quá mua.

Thực tế, StochRSI đã báo quá bán ít nhất 4 lần từ tháng 12 đến tháng 2. Đáng nói là trong cùng khoảng thời gian này, RSI 14 ngày thông thường lại không hề nhúng xuống vùng quá bán do độ nhạy của nó kém hơn hẳn. Tuy nhiên, anh em lưu ý nhé: "quá bán" không đồng nghĩa với "tăng giá" (bullish); các tín hiệu quá bán chỉ đóng vai trò cảnh báo để chúng ta chuẩn bị tinh thần cho một nhịp nảy lên (bounce). Vẫn cần một chất xúc tác (catalyst) để tạo đáy vững chắc và xác nhận một nhịp tăng thực sự. Trong ví dụ này, anh em theo trường phái phân tích kỹ thuật có thể đợi giá phá vỡ lên trên đường SMA 10 ngày, hoặc chờ bản thân StochRSI cắt lên trên mốc 0.50 (đường trung tâm) để vào lệnh.

StochRSI - Chart 2

Sang Chart 3, cổ phiếu Flour Corp (FLR) lại nằm trong một downtrend và StochRSI thì liên tục nhấp nháy tín hiệu quá mua. Xu hướng trung hạn ở đây được xác nhận là giảm vì đường SMA 10 ngày đã cắt xuống dưới SMA 60 ngày. Lúc này, chúng ta sẽ làm ngơ các tín hiệu quá bán và dồn toàn bộ sự chú ý vào các nhịp quá mua.

Cụ thể, StochRSI đã vọt lên trên mức 0.80 vào giữa tháng 10 và đầu tháng 11 (các mũi tên đỏ). Những mốc quá mua này mách bảo rằng nhịp hồi phục (bounce) vừa rồi có thể sắp kết thúc. Tín hiệu xác nhận (confirmation) rõ ràng nhất là khi StochRSI gãy ngược xuống dưới mốc 0.50 (các đường đứt nét màu đỏ). Hoặc chắc cú hơn, anh em có thể đợi giá rớt xuống dưới đường SMA 10 ngày một lần nữa để xác nhận một nhịp giảm điểm ngắn hạn.

StochRSI - Chart 3

traderviet.tv

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 471): Chỉ báo Stochastic Oscillator Fast, Slow và Full (phần iii)

Nhận diện xu hướng (Trend Identification)

StochRSI vốn dĩ là một bộ dao động cực kỳ nhạy và biến động, thế nên nó chớp tắt quá mua/quá bán liên tục. Để xác định xu hướng ngắn hạn đỡ bị nhiễu hơn, một mẹo hay là kéo dài chu kỳ tính toán ra một chút và ốp thêm một đường trung bình động (MA) ngắn hạn để làm mượt dữ liệu. Cụ thể, động lượng (momentum) sẽ ủng hộ đà tăng khi đường SMA 10 ngày của StochRSI nằm trên mốc 0.50, và ngược lại, ủng hộ đà giảm khi nằm dưới 0.50.

Chart 4 minh họa cổ phiếu Chevron (CVX) áp dụng StochRSI chu kỳ 20 ngày kết hợp với đường SMA 5 ngày của chính chỉ báo này. Đường SMA 5 ngày đã cắt lên mức 0.50 vào giữa tháng 2, ngay sau khi cổ phiếu nhảy cóc tạo gap tăng (gap up). Cú gap này cộng với việc đường MA vượt mốc 0.50 chính là những tín hiệu bullish ngắn hạn.

Vào cuối tháng 2, giá hình thành mô hình cờ giảm/ nêm giảm (falling flag/wedge). Anh em để ý cách CVX tìm thấy vùng hỗ trợ cứng ngay tại vùng gap trước đó nhé. Uptrend sau đó tiếp diễn bằng một cú breakout mô hình cờ/nêm và đẩy giá cổ phiếu vọt lên trên mốc 80. Dù cho StochRSI có lặn xuống dưới 0.50 vào cuối tháng 3, nhưng đường SMA 5 ngày vẫn trụ vững trên mốc này, giúp nuôi dưỡng uptrend sống khỏe cho đến tận cuối tháng 4. Một tín hiệu ngắn hạn ban đầu đã ăn trọn một con sóng tăng dài tận hai tháng.

StochRSI - Chart 4

Đời không như là mơ, tất nhiên không phải lúc nào tín hiệu cũng đẹp như tranh vẽ. Sẽ có những cú "whipsaw" (tín hiệu nhiễu/lừa đảo), ngay cả khi anh em đã xài đến SMA 5 ngày kết hợp StochRSI 20 ngày. Ví dụ, một pha tích lũy (consolidation) giữa xu hướng có thể khiến đường SMA 5 ngày của StochRSI giật lên giật xuống quanh mốc 0.50 liên tục trước khi xu hướng chính được tiếp diễn hoặc đảo chiều.

Chart 5 chụp lại mã Yahoo! với StochRSI 20 ngày được làm mượt bằng SMA 5 ngày. Đường trung bình động này đã cắt lên mức 0.50 vào giữa tháng 2, chuyển trạng thái động lượng sang phe Bò (bullish). Ngay sau đó là một cú breakout phá vỡ kháng cự vào ngày đầu tiên của tháng 3. Khi cổ phiếu đi vào pha tích lũy trong một kênh giá giảm (falling channel) vào cuối tháng 3, đường SMA 5 ngày của StochRSI(20) đã có hai lần lặn xuống dưới 0.50 (vòng khoanh đỏ). Tuy nhiên, những cú nhúng này diễn ra rất chóng vánh vì ngay sau đó giá đã bứt phá khỏi kháng cự của kênh giá, và StochRSI lại vượt mốc 0.80 để thể hiện sức mạnh. Con sóng này chỉ thực sự kết thúc khi đường SMA 5 ngày cắt xuống dưới 0.50 VÀ cổ phiếu Yahoo! gap down (nhảy cóc giảm giá).

StochRSI - Chart 5

Ở Chart 6, cũng là mã Yahoo! nhưng lại cho chúng ta xem một tín hiệu bearish từ StochRSI không phát huy tác dụng ngay lập tức. Đường SMA 5 ngày của StochRSI(20) cắt xuống dưới 0.50 vào tuần thứ hai của tháng 10, đưa động lượng vào trạng thái giảm. Yahoo! cũng đánh gãy luôn hỗ trợ để xác nhận, thế nhưng cú gãy này lại không trụ được vì cổ phiếu đã bật ngược lên tận mốc 18 chỉ vài ngày sau đó.

Pha rút chân phục hồi chớp nhoáng và nảy lên trên mức 17 này đã tạo ra một cái "Bẫy Gấu" (Bear Trap) kinh điển. Mặc dù giá bật tăng mạnh, đường SMA 5 ngày của StochRSI vẫn lỳ lợm nằm dưới 0.50, tức là động lượng không hề xác nhận đà tăng này. Cú gap lên trên 17.50 sau đó hóa ra lại là một "khoảng trống kiệt sức" (exhaustion gap) vì Yahoo! đã thất bại khi test kháng cự (18), quay lại lấp gap, gãy hỗ trợ thêm lần nữa và lao dốc không phanh vào tháng 11. Đây chính là minh chứng rõ nhất cho độ rủi ro biến động của thị trường.

StochRSI - Chart 6

Lời kết (The Bottom Line)

Anh em cứ hiểu đơn giản StochRSI giống như phiên bản "tiêm steroid" của RSI vậy. Nếu RSI cho ra tương đối ít tín hiệu, thì StochRSI lại buff số lượng tín hiệu lên một cách chóng mặt. Sẽ có nhiều nhịp quá mua/quá bán hơn, nhiều pha cắt đường trung tâm hơn, nhiều kèo thơm (good signals) hơn và tất nhiên là rủi ro ăn "cú lừa" (bad signals) cũng nhiều hơn. Tốc độ nào cũng có cái giá của nó!

Điều này có nghĩa là anh em bắt buộc phải kết hợp StochRSI với các công cụ phân tích kỹ thuật khác để tìm kiếm sự xác nhận. Như các ví dụ ở trên, chúng ta đã dùng khoảng trống giá (gap), các nhịp phá vỡ hỗ trợ/ kháng cự, và các mô hình giá (price patterns) để củng cố cho tín hiệu của StochRSI. Dân PTKT cũng có thể kẹp thêm các chỉ báo bổ trợ khác, điển hình như On Balance Volume (OBV) hay đường Accumulation Distribution Line (ADL). Đây là các chỉ báo dựa trên khối lượng (volume-based), chúng không bị trùng lặp tính chất với các bộ dao động động lượng.

Cuối cùng, anh em nên tự test (backtest) trên nhiều thông số cài đặt khác nhau để thấu hiểu được những sắc thái của StochRSI trước khi đem tiền thật ra thực chiến trên thị trường.

Nguồn: Stockcharts

traderviet.tv

Thống kê diễn đàn

Thành viên trực tuyến

Thực hành Phân tích Fibonacci - Hướng dẫn Phương pháp Fibonacci từ Nhà Quản Lý Quỹ kiêm Học giả CMT

Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 473): Chỉ báo StochRSI (phần ii)