Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 607): Xác định Xu hướng và Hiệu suất bằng Chỉ báo Slope (phần ii)

Tóm tắt bài trước:

• Xu hướng và sức mạnh tương đối (relative strength) là hai mảnh ghép sống còn trong bất kỳ chiến lược đầu tư nào muốn đánh bại thị trường chung. Trong bài viết này, mình sẽ hướng dẫn anh em cách sử dụng chỉ báo Slope (Độ dốc) để xác định hướng đi của trend và đo lường sức mạnh tương đối một cách định lượng. Những nhóm ngành đang thể hiện sức mạnh tốt và nằm trong xu hướng tăng (uptrend) chính là chân ái để anh em mở vị thế Long (mua lên). Ngược lại, những nhóm yếu kém và đang cắm đầu trong downtrend thì tốt nhất là nên né ra. Chiến lược này đánh đúng vào trọng tâm của triết lý đầu tư kinh điển nhất: Mua kẻ mạnh, tránh kẻ yếu.
• Chỉ báo Slope chính là trái tim của toàn bộ chiến lược này, nên đầu tiên, chúng ta cần hiểu rõ nó nói lên điều gì và cơ chế hoạt động ra sao. Nghe tên thì có vẻ hàn lâm, nhưng thực chất chỉ báo Slope lại cực kỳ dễ hiểu. Anh em chỉ cần nhớ một nguyên tắc cơ bản: Xu hướng là Tăng khi Slope có giá trị dương, và Giảm khi Slope mang giá trị âm.
• Dành cho những anh em thích đào sâu về mặt kỹ thuật, thì Slope đo lường mức độ biến thiên (tỷ lệ tăng trên mỗi đơn vị thời gian - rise over run) của đường Hồi quy tuyến tính (Linear Regression). May mắn thay, thời đại này chúng ta đã có các thuật toán và phần mềm biểu đồ lo hết khâu tính toán nhức đầu đó rồi. Trên nền tảng SharpCharts, anh em có thể dùng công cụ Raff Regression Channel để vẽ đường Hồi quy tuyến tính (chính là đường trung tâm).
• Cửa sổ chỉ báo sẽ hiển thị các giá trị thực tế của Slope. Cần nhắc lại một chút, Slope đo lường mức độ biến thiên (rise/run) của đường hồi quy tuyến tính. Công thức chuẩn của nó là lấy giá trị cuối của đường hồi quy trừ đi giá trị đầu, rồi chia cho khoảng thời gian. Ví dụ: Nếu giá trị cuối là 35, giá trị đầu là 29 và khoảng thời gian (run) là 12, thì giá trị Slope sẽ là 0.5 (35 - 29 = 6; 6 chia 12 = 0.50).
• Chỉ báo Slope sẽ bằng 0 khi đường hồi quy đi ngang hoàn toàn, mang số dương khi đường hồi quy dốc lên, và mang số âm khi đường hồi quy chúi xuống. Giá trị của Slope cũng phản ánh chính xác độ dốc của xu hướng. Nếu Slope lớn hơn 0 rất nhiều, chứng tỏ đường hồi quy đang dốc lên cực gắt (uptrend mạnh). Ngược lại, nếu Slope chìm sâu dưới mốc 0, nó báo hiệu đường hồi quy đang cắm phập xuống (downtrend mạnh).
• Hướng của xu hướng có thể được định hình bằng chỉ báo Slope 12 tháng áp dụng lên giá đóng cửa. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ dùng khung thời gian tháng (monthly chart) để chẩn đoán xu hướng dựa trên hướng đi của Slope chu kỳ 1 năm.

Hiệu suất Tương đối (Relative Performance)

Anh em hệ phân tích kỹ thuật có thể sử dụng tỷ giá tương đối (price relative) để đo lường sức mạnh hoặc sự yếu kém tương đối của một tài sản. Về bản chất, đây là một tỷ lệ được tính bằng cách lấy giá của tài sản cơ sở chia cho một chỉ số tham chiếu (benchmark). Trong bài này, chúng ta sẽ lấy 9 quỹ ETF nhóm ngành của S&P (Sector SPDRs) làm công cụ giao dịch, và chọn quỹ S&P 500 ETF (mã: SPY) làm chỉ số tham chiếu. Để đo lường hiệu suất của quỹ ETF ngành Công nghệ (mã: XLK) so với toàn thị trường (SPY), anh em chỉ cần vẽ biểu đồ tỷ lệ giữa hai mã này (XLK:SPY). Tỷ lệ này dốc lên có nghĩa là XLK đang chạy khỏe hơn thị trường chung (thể hiện sức mạnh tương đối), và ngược lại, nó cắm đầu đi xuống khi XLK yếu chùng và tụt hậu so với thị trường.


Nhìn vào chart bên trên, anh em sẽ thấy tỷ giá tương đối (hay tỷ lệ XLK:SPY) nằm ở cửa sổ chính, còn chỉ báo Slope 12 tháng nằm ở cửa sổ phụ bên dưới. Nhìn tổng thể, tỷ giá tương đối đã liên tục sụt giảm từ năm 2004 đến giữa năm 2006, sau đó quay xe bật tăng mạnh mẽ từ giữa 2006 cho đến tận đầu năm 2012. Chỉ báo Slope 12 tháng cũng luân chuyển nhịp nhàng giữa hai miền âm dương, phản ánh mức độ mạnh yếu của các chu kỳ hiệu suất này. Khi Slope mang giá trị dương, nó xác nhận nhóm ngành đó đang "out trình" (vượt trội) thị trường cực kỳ mạnh mẽ. Ngược lại, Slope âm báo hiệu sự tụt hậu rõ rệt.

Chi tiết Chiến lược Giao dịch

Chiến lược này thực ra cực kỳ đơn giản và thực chiến. Tín hiệu Mua (Buy) được kích hoạt khi cả Slope 12 tháng của đường giá VÀ Slope 12 tháng của tỷ giá tương đối cùng mang giá trị dương. Bộ lọc kép này giúp anh em chắc cú một điều: Nhóm ngành mình định nhảy vào không chỉ đang có sóng uptrend khỏe, mà còn vươn lên dẫn dắt dòng tiền so với phần còn lại. Đây là một sự kết hợp đánh cực kỳ uy tín. Ngược lại, tín hiệu Bán (Sell/Thoát hàng) xuất hiện khi Slope 12 tháng của đường giá và Slope 12 tháng của tỷ giá tương đối đều chuyển sang số âm. Rất logic, điều này khẳng định nhóm ngành đó đã gãy trend bước vào chu kỳ giảm và đang bị dòng tiền hắt hủi.


Biểu đồ phía trên minh họa quỹ ETF ngành Hàng tiêu dùng (mã: XLY). Trong đó, cửa sổ chỉ báo trên cùng là Slope 12 tháng của đường giá, cửa sổ giữa là tỷ giá tương đối (XLY:SPY), và dưới cùng là Slope 12 tháng của chính tỷ giá tương đối đó. Chỉ có vỏn vẹn 5 tín hiệu xuất hiện trong suốt 10 năm ròng rã, biến đây thành một mô hình chuyên trị đánh trend dài hạn (long-term). Tín hiệu bán vào năm 2005 là một cú nhiễu (whipsaw) lừa tình, khiến chúng ta bị lỡ nhịp phần lớn con sóng tăng mạnh vào quý 3 năm 2006. Tuy nhiên, bỏ qua cú nhiễu đó, chiến lược này đã xuất sắc báo hiệu chốt lời và thoát khỏi XLY ngay trước thềm đại suy thoái (bear market) 2008, đồng thời bắt trọn vẹn phần lớn siêu sóng bull market bắt đầu từ năm 2009.