Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 619): Chỉ Báo McClellan Summation Index (phần i)

Tóm tắt bài trước:

• Được phát triển bởi Sherman và Marian McClellan, McClellan Oscillator là một chỉ báo đo lường độ rộng thị trường (breadth indicator) được xây dựng dựa trên Net Advances (Số mã tăng ròng – tức là lấy số lượng mã tăng giá trừ đi số lượng mã giảm giá). Chỉ báo dao động này được tạo ra bằng cách lấy đường trung bình động lũy thừa ( EMA) 19 ngày của Net Advances trừ đi đường EMA 39 ngày của nó. Nhìn vào công thức, anh em có thể thấy ngay McClellan Oscillator là một chỉ báo động lượng (momentum indicator) hoạt động tương tự như MACD. Các tín hiệu từ McClellan Oscillator thường được tạo ra thông qua các cú bùng nổ độ rộng thị trường (breadth thrusts), các điểm giao cắt với đường zero (centerline crossovers) và các tín hiệu phân kỳ (divergences).
• Trên nền tảng StockCharts.com, chỉ báo McClellan Oscillator được tinh chỉnh theo tỷ lệ (ratio-adjusted) để phản ánh sự thay đổi liên tục về tổng số lượng cổ phiếu được giao dịch trên sàn NYSE và Nasdaq. Thay vì chỉ dùng Net Advances thuần túy, nền tảng này tính toán Net Advances dưới dạng phần trăm của tổng số mã tăng cộng với mã giảm. Kết quả này sau đó được nhân với 1000 để làm tròn thành số nguyên và loại bỏ phần thập phân. Nhờ cách tinh chỉnh tỷ lệ này, chúng ta có thể dễ dàng so sánh các mức độ của McClellan Oscillator qua các giai đoạn lịch sử khác nhau. Lấy ví dụ, sàn NYSE chỉ giao dịch hơn 2000 mã cổ phiếu vào năm 1990 và 1991. Con số này bùng nổ trong suốt thập niên 90 và vượt mốc 3000 mã vào năm 1995. Trong giai đoạn từ 1998 đến 2010, sàn NYSE giao dịch ổn định từ 3000 đến 3600 mã mỗi ngày. Việc tinh chỉnh tỷ lệ Net Advances (hay còn gọi là RANA) giúp chuẩn hóa chỉ báo bằng cách thể hiện số mã tăng ròng dưới dạng phần trăm của tổng số mã tăng giảm, từ đó cho phép anh em so sánh nhất quán qua nhiều mốc thời gian.
• Cách Tính Toán McClellan Oscillator:
  • Ratio-Adjusted Net Advances (RANA) = (Số mã Tăng - Số mã Giảm) / (Số mã Tăng + Số mã Giảm)
  • McClellan Oscillator = EMA 19 ngày của RANA - EMA 39 ngày của RANA
  • EMA 19 ngày* = (RANA Ngày hiện tại - EMA Ngày trước đó) * 0.10 + EMA Ngày trước đó
  • EMA 39 ngày* = (RANA Ngày hiện tại - EMA Ngày trước đó) * 0.05 + EMA Ngày trước đó
  • (Lưu ý: Giá trị EMA đầu tiên được tính bằng mức trung bình cộng thông thường).
• Như bảng dữ liệu bên dưới, Net Advances dao động từ +2293 đến -1806 vào tháng 7 năm 2010. Giá trị RANA (Net Advances đã tinh chỉnh tỷ lệ) dao động từ +753 đến -595. Anh em nhớ nhé, các tỷ lệ ban đầu đã được nhân với 1000 để loại bỏ phần thập phân. Điều này có nghĩa là +753 tương đương với mức +75.3% Net Advances, và -595 tương đương -59.5% Net Advances. Các đường EMA sau đó được tính toán dựa trên RANA, và McClellan Oscillator đơn giản chỉ là lấy đường EMA 19 ngày trừ đi đường EMA 39 ngày.
• Anh em cứ hình dung McClellan Oscillator giống như chỉ báo MACD dành riêng cho đường AD Line (Advance-Decline Line) – vốn là một thước đo lũy kế của Net Advances. Giống như cách MACD thổi "động lượng" (momentum) vào biểu đồ giá của một cổ phiếu, McClellan Oscillator sẽ phản ánh động lượng của đường AD Line. Chỉ báo này mang giá trị dương khi đường EMA 19 ngày ( đường trung bình ngắn hạn) nằm trên đường EMA 39 ngày ( đường trung bình dài hạn). Đây là tín hiệu cho thấy các mã tăng giá đang chiếm thế thượng phong. Ngược lại, chỉ báo sẽ mang giá trị âm khi đường EMA 19 ngày nằm dưới EMA 39 ngày, phát đi tín hiệu phe bán (các mã giảm) đang hoàn toàn áp đảo thị trường.
• Anh em có thể bê nguyên các tín hiệu kinh điển của MACD để áp dụng cho McClellan Oscillator.
  1. Thứ nhất, chỉ báo này thường ủng hộ phe Bò (xu hướng tăng) khi ở mức dương và phe Gấu (xu hướng giảm) khi ở mức âm.
  2. Thứ hai, dân PTKT có thể săm soi các tín hiệu phân kỳ tăng (bullish divergence) hoặc phân kỳ giảm (bearish divergence) để đi trước đón đầu các cú đảo chiều.
  3. Thứ ba, chúng ta có thể tìm kiếm các tín hiệu bùng nổ độ rộng thị trường (breadth thrusts) để xác nhận sự khởi đầu cho một con sóng lớn kéo dài.
• Anh em cứ hình dung McClellan Oscillator giống như chỉ báo MACD dành cho đường AD Line (thước đo lũy kế của Số mã tăng ròng - Net Advances). Tương tự như cách MACD thể hiện động lượng (momentum) trên biểu đồ giá của một cổ phiếu, McClellan Oscillator thổi động lượng vào đường AD Line. Chỉ báo này mang giá trị dương khi đường EMA 19 ngày ( đường trung bình ngắn hạn) nằm trên đường EMA 39 ngày ( đường trung bình dài hạn). Đây là tín hiệu cho thấy các mã tăng đang ngày càng chiếm ưu thế. Ngược lại, chỉ báo mang giá trị âm khi EMA 19 ngày cắt xuống dưới EMA 39 ngày, xác nhận các mã giảm giá đang hoàn toàn áp đảo thị trường. Anh em có thể bê nguyên các quy tắc đọc tín hiệu của MACD sang cho McClellan Oscillator.
  Thứ nhất, chỉ báo này thường nghiêng về phe Bò (ủng hộ Uptrend) khi ở mức dương và ngả về phe Gấu (ủng hộ Downtrend) khi chuyển âm.
  Thứ hai, dân PTKT có thể săm soi các tín hiệu phân kỳ tăng (bullish divergence) hoặc phân kỳ giảm (bearish divergence) để đi trước đón đầu các cú đảo chiều.
  Thứ ba, chúng ta có thể tìm kiếm các tín hiệu bùng nổ độ rộng thị trường (breadth thrusts) để xác nhận sự khởi đầu cho một siêu sóng kéo dài.
• Dù McClellan Oscillator là một chỉ báo có độ biến động khá mạnh, nó vẫn có thể neo ở mức dương hoặc âm trong những khoảng thời gian dài khi thị trường đang trong một xu hướng tăng hoặc giảm cực đoan. Do chỉ báo NYSE McClellan Oscillator ($NYMO) được tính toán dựa trên các cổ phiếu sàn NYSE, ví dụ dưới đây sẽ dùng chỉ số NY Composite làm cơ sở để so sánh.
• Một cú Breadth Thrust xảy ra khi McClellan Oscillator phóng vọt từ vùng âm sâu sang vùng dương cực mạnh. Thông thường, chỉ báo sẽ quét từ dưới mức -50 vượt lên trên mức +50, tạo ra một lực đẩy (thrust) lên tới +100 điểm. Tín hiệu này phản ánh sự lan tỏa dòng tiền ồ ạt ủng hộ phe Bò, có khả năng dẫn dắt thị trường vào một nhịp tăng dài hạn. Không phải lúc nào Breadth Thrust cũng báo trước một siêu sóng, nhưng hầu hết các vùng đáy quan trọng đều được đánh dấu bằng một cú nổ lớn về độ rộng thị trường. Độ uy tín của một cú Breadth Thrust sẽ được tăng cường đáng kể nếu trước đó nó được "mở đường" bởi một tín hiệu phân kỳ tăng.
• Tín hiệu phân kỳ tăng (bullish divergence) và phân kỳ giảm (bearish divergence) trên McClellan Oscillator có thể là điềm báo sớm cho những pha đảo chiều của chỉ số cơ sở. Tuy nhiên, anh em PTKT không nên cố "bới lông tìm vết" để săn lùng các phân kỳ này. Sẽ có rất nhiều phân kỳ xuất hiện nhưng phần lớn lại "xịt", không tạo ra được cú đảo chiều hay con sóng nào ra hồn.
• Mấu chốt ở đây, như mọi khi, là phải biết cách chắt lọc đâu là phân kỳ "uy tín" (robust) và đâu là phân kỳ yếu. Thứ nhất, một tín hiệu phân kỳ cần phải được xác nhận bằng một nhịp giá di chuyển đủ mạnh (supporting move) để ủng hộ nó. Phân kỳ tăng chỉ được xác nhận khi chỉ báo bứt phá mạnh mẽ lên vùng dương. Ngược lại, phân kỳ giảm được chốt hạ bằng một cú cắm đầu dứt khoát xuống vùng âm. Thứ hai, phân kỳ phải thực sự rõ nét (sharp). Độ chênh lệch giữa các đỉnh hoặc đáy của nhịp sóng phải đập ngay vào mắt, chứ không phải xê dịch một vài li không đáng kể.

Được sáng tạo bởi Sherman và Marian McClellan, McClellan Summation Index (Chỉ số Tổng hợp McClellan) là một chỉ báo đo lường độ rộng thị trường (breadth indicator) được "khai sinh" từ chính McClellan Oscillator. Bản thân McClellan Oscillator cũng là một chỉ báo độ rộng dựa trên Số lượng mã tăng ròng (Net Advances – tính bằng số mã tăng giá trừ đi số mã giảm giá).

Nói một cách đơn giản, Summation Index chính là tổng lũy kế cộng dồn (running total) của các giá trị McClellan Oscillator qua từng ngày. Mặc dù mang cái tên là "Chỉ số" (Index), nhưng về bản chất, nó thực sự là một chỉ báo dao động (oscillator) bập bềnh lên xuống quanh đường Zero. Do đó, anh em hoàn toàn có thể trích xuất tín hiệu giao dịch từ các phân kỳ tăng/giảm (bullish/bearish divergences), động lượng hướng đi (directional movement), và các điểm giao cắt với đường Zero (centerline crossovers). Ngoài ra, anh em cũng có thể ốp thêm một đường trung bình động (MA) vào chỉ báo này để bắt các khúc cua nhào lên (upturns) hoặc cúp xuống (downturns) của dòng tiền.

Cách Tính Toán McClellan Summation Index

• Summation Index Ngày hiện tại = Summation Index Ngày hôm trước* + McClellan Oscillator Ngày hiện tại(Giá trị Summation Index đầu tiên sẽ lấy bằng đúng giá trị của McClellan Oscillator).

* Nền tảng StockCharts.com cung cấp cho anh em hai tùy chọn đối với chỉ báo McClellan Summation Index: bản gốc (unadjusted) và bản đã tinh chỉnh tỷ lệ (ratio-adjusted).


Net Advances là chỉ số lõi được dùng để tính toán McClellan Oscillator (và từ đó tính ra Summation Index); nó được tính bằng số mã tăng trừ đi số mã giảm. Con số thô này được dùng để vẽ nên Summation Index bản "truyền thống".

Tuy nhiên, Net Advances tinh chỉnh tỷ lệ (Ratio-adjusted Net Advances) lại được tính bằng Net Advances chia cho tổng số mã tăng cộng mã giảm. Phép tính này cho thấy tỷ trọng của các mã tăng ròng so với toàn bộ thị trường, nhờ đó anh em mới có thể so sánh chéo các giá trị một cách nhất quán qua những chu kỳ lịch sử dài dằng dặc. Bài viết này sẽ tập trung xoáy sâu vào Ratio-adjusted Summation Index. Nếu anh em muốn tìm hiểu chi tiết hơn về cách tính Ratio-adjusted Net Advances, có thể lật lại bài viết về McClellan Oscillator nhé.

Đọc Vị Và Diễn Giải McClellan Summation Index

Quy luật vận hành rất cơ bản: Summation Index sẽ tăng khi McClellan Oscillator mang giá trị dương, và cắm đầu giảm khi McClellan Oscillator chuyển âm. Một chuỗi ngày dài McClellan Oscillator neo ở mức dương sẽ nhồi động lượng đẩy Summation Index vào một Uptrend. Ngược lại, những chuỗi ngày đắm chìm trong sắc đỏ (đọc số âm) kéo dài sẽ đè Summation Index vào một Downtrend mệt mỏi.

Do bản chất là tính tổng lũy kế (cumulative), Summation Index vận động ì ạch và chậm chạp hơn rất nhiều so với "người anh em" McClellan Oscillator. Chỉ báo này rất hiếm khi cắt qua đường Zero, ít khi tạo phân kỳ hơn, và nhìn chung là đẻ ra ít tín hiệu "nhiễu" hơn. Nếu như McClellan Oscillator là vũ khí tuyệt vời để bắt nhịp (timing) giao dịch trong ngắn và trung hạn, thì Summation Index lại là "bảo kiếm" dành cho các chiến lược canh thời điểm trung và dài hạn.

Có 3 tín hiệu cốt lõi anh em cần nắm bắt. Thứ nhất, Summation Index ngả về phe Bò (Uptrend) khi nằm trên mốc dương và ủng hộ phe Gấu (Downtrend) khi nằm dưới mốc âm. Thứ hai, dân PTKT có thể soi các tín hiệu phân kỳ tăng hoặc giảm để đi trước đón đầu các pha đảo chiều xu hướng. Thứ ba, anh em có thể dựa vào hướng di chuyển (directional movement) của chỉ báo để định hình xem thị trường đang mang thiên kiến tăng (bullish bias) hay giảm (bearish bias).