Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 462): Chỉ báo Sức mạnh Tương đối RRG (phần ii)

Tóm tắt bài trước:

• Sức mạnh Tương đối RRG (RRG Relative Strength) thực chất là một bộ đôi chỉ báo được thiết kế để đo lường hiệu suất tương đối (relative performance) và động lượng (momentum) của hiệu suất đó. Trong đó, JdK RS-Ratio là chỉ báo dùng để đo lường hiệu suất tương đối của một sản phẩm tài chính này so với một sản phẩm tài chính khác. "Người bạn đồng hành" của nó là JdK RS-Momentum sẽ chịu trách nhiệm đo lường động lượng của chính đường RS-Ratio đó — hiểu đơn giản là đo xem hiệu suất tương đối đang tăng/giảm mạnh hay yếu. Thông thường, bộ đôi RS-Ratio và RS-Momentum sẽ được sử dụng trong Biểu đồ xoay vòng tương đối (Relative Rotation Graphs - RRG). Tuy nhiên, anh em hoàn toàn có thể tùy biến và biểu diễn cặp chỉ báo này ngay trên các đồ thị SharpCharts thông thường. Bài viết này sẽ tập trung sâu vào cách dùng RS-Ratio và RS-Momentum như những chỉ báo độc lập trên SharpCharts. (Nếu anh em muốn tìm hiểu cách ứng dụng chúng trên biểu đồ RRG tiêu chuẩn, hãy tham khảo một bài viết chuyên sâu khác trong mục ChartSchool nhé).
• Cả RS-Ratio và RS-Momentum đều đã được "chuẩn hóa". Điều này có nghĩa là hai chỉ báo này được đưa về cùng một đơn vị đo lường và sẽ biến động lên/xuống xung quanh một đường trục cố định là mức 100. Chính nhờ quá trình chuẩn hóa này, anh em có thể đặt giá trị RS-Ratio của nhiều mã cổ phiếu hay sản phẩm khác nhau lên bàn cân để so sánh trực tiếp, miễn là chúng ta dùng chung một tài sản cơ sở làm chuẩn (benchmark). Ví dụ: Anh em có thể bật chỉ báo RS-Ratio của cả 9 Quỹ ETF ngành (Sector SPDRs) và lấy chỉ số S&P 500 làm chuẩn. Khi đó, nhóm ngành nào có đường RS-Ratio cao nhất sẽ là nhóm ngành khỏe nhất (relative strength), ngược lại, nhóm nào có RS-Ratio thấp nhất sẽ là nhóm yếu nhất so với thị trường chung (relative weakness).
• Nói một cách ngắn gọn, RS-Ratio là chỉ báo dùng để xác định xu hướng của hiệu suất tương đối. Tương tự như công cụ so sánh giá tương đối (price relative), RS-Ratio sử dụng tỷ lệ (ratio analysis) để đối chiếu một mã cụ thể với một mã khác (thường là chỉ số chung của thị trường). Mục tiêu cốt lõi của nó là chỉ ra xu hướng hiệu suất tương đối đang là gì và sức mạnh của xu xu hướng đó đang ra sao.
• RS-Ratio mang lại cho anh em một cái nhìn cực kỳ trực quan để định hình xu hướng của hiệu suất tương đối:
  • Khi RS-Ratio nằm trên mức 100: Hiệu suất tương đối đang là xu hướng tăng (thể hiện sức mạnh tương đối - khỏe hơn thị trường). Đường này càng rướn lên cao hơn mức 100 bao nhiêu, xu hướng tăng đó càng mạnh bấy nhiêu.
  • Khi RS-Ratio nằm dưới mức 100: Hiệu suất tương đối đang là xu hướng giảm (thể hiện sự yếu kém tương đối - yếu hơn thị trường). Đường này càng cắm sâu xuống dưới mức 100, xu hướng giảm càng có lực.
• Tuy nhiên, có một điểm mà anh em cần lưu ý: Giống như mọi chỉ báo bám đuổi xu hướng (trend-following) khác như đường MA, thuật toán vận hành RS-Ratio luôn có một độ trễ (lag) nhất định. Điều này đồng nghĩa với việc đường so sánh giá tương đối thực tế đã rục rịch tăng từ trước rồi thì RS-Ratio mới bắt đầu cắt lên trên mức 100. Ngược lại, giá tương đối đã cắm đầu giảm một đoạn rồi thì RS-Ratio mới chịu cắt xuống dưới mức 100.
• Cuối cùng, hãy luôn nhớ rằng giá trị của RS-Ratio chỉ có ý nghĩa so sánh khi chúng ta quy về cùng một tài sản chuẩn. Giả sử chúng ta đang so sánh hiệu suất tương đối của 4 Quỹ ngành so với S&P 500 và có các thông số RS-Ratio như sau:
  • XLK (Công nghệ): 102.04
  • XLI (Công nghiệp): 101.41
  • XLF (Tài chính): 100.2
  • XLV (Y tế): 103.66
  • Từ những con số này, chúng ta rút ra được 2 điều:
  1. Cả 4 nhóm ngành này đều đang có RS-Ratio lớn hơn 100, tức là cả 4 đều đang "khỏe" hơn so với chỉ số S&P 500.
  2. Trong số đó, nhóm Y tế (XLV) là đại diện lead thị trường (khỏe nhất) vì có chỉ số RS-Ratio cao nhất. Còn nhóm Tài chính (XLF) tuy vẫn dương nhưng lại là mắt xích yếu nhất trong cả 4 nhóm vì có chỉ số RS-Ratio thấp nhất.

Chỉ báo JdK RS-Momentum

Trước khi đi sâu vào RS-Momentum, hãy cùng nhìn lại bản chất của Động lượng (Momentum) và mối quan hệ của nó với Xu hướng (Trend). Tương tự như trên đồ thị giá, anh em cần lưu ý một nguyên lý cốt lõi: động lượng luôn thay đổi hướng đi trước khi xu hướng thực sự đảo chiều. Tuy nhiên, không phải mọi cú chuyển dịch của động lượng đều dẫn đến một đợt đảo chiều xu hướng thành công.

Hãy lấy một ví dụ thực tế với giá và đường trung bình động (MA). Đầu tiên, giá sẽ có xu hướng tiến về phía đường MA, và nếu lực đủ mạnh, nó sẽ cắt qua đường này. Thế nhưng, không phải lúc nào cú cắt qua đường MA cũng kích hoạt một tín hiệu đảo chiều xu hướng. Các trader theo trường phái năng nổ (Aggressive) thường sẽ vào lệnh ngay khi giá vừa chớm chuyển dịch về phía đường MA, vì lúc này động lượng đang được cải thiện. Ngược lại, các nhà đầu tư theo trường phái thận trọng (Conservative) sẽ chọn kiên nhẫn đợi giá đóng cửa hoàn toàn trên đường MA, bởi vì lúc đó xu hướng mới được xác nhận là đã đảo chiều hoàn toàn.

RS-Momentum là chỉ báo dùng để đo lường động lượng (tốc độ thay đổi - Rate of Change) của một chỉ báo khác là RS-Ratio. Với đặc tính của một chỉ báo động lượng, nó luôn chạy trước RS-Ratio và được xem là công cụ đắc lực để dự đoán sớm các điểm quay đầu của RS-Ratio. Thông thường, khi RS-Momentum cắt lên trên mức 100, đó là dấu hiệu cho thấy RS-Ratio đang tạo đáy và bắt đầu đi lên. Ngược lại, khi RS-Momentum cắt xuống dưới mức 100, nó cảnh báo RS-Ratio đang tạo đỉnh và chuẩn bị lao dốc.

Biểu đồ dưới đây minh họa quỹ Utilities SPDR (XLU) đi kèm với đường RS-Momentum (màu xanh lá) và RS-Ratio (màu đỏ). RS-Momentum đã cắt lên trên mức 100 vào giữa tháng 12 và duy trì sắc xanh trên mức này suốt gần 4 tuần. Anh em có thể thấy rõ RS-Ratio đã tạo đáy ngay khi RS-Momentum vượt mốc 100, và sau đó RS-Ratio cũng đã cắt lên trên 100 vào giai đoạn muộn hơn trong tháng 1.


Cần đặc biệt lưu ý rằng RS-Momentum là "chỉ báo của một chỉ báo" (được tính toán dựa trên RS-Ratio). Hơn nữa, vì bản chất là một chỉ báo động lượng nên nó sẽ liên tục cắt lên cắt xuống xung quanh trục 100. Do đó, anh em phân tích nên tập trung vào các nhịp di chuyển bền vững (duy trì ổn định trên hoặc dưới mức 100) để dự đoán chính xác hơn cú cắt bùng nổ tiếp theo của RS-Ratio.

Biểu đồ dưới đây của quỹ Biotech SPDR (XBI) là hai ví dụ điển hình cho thấy mối tương quan chặt chẽ giữa RS-Momentum và RS-Ratio. Vùng tô bóng màu xám cho thấy RS-Momentum nằm dưới mức 100 trong suốt 4 trên tổng số 6 tuần thuộc giai đoạn tháng 2 - tháng 3. Dù có một nhịp hồi kỹ thuật nhô lên trên mốc 100 momentarily (rất ngắn), cú rướn này đã không giữ được nhiệt và nhanh chóng quay đầu sụt giảm. Đây chính là tín hiệu cho thấy động lượng của RS-Ratio đang chuyển sang hướng tiêu cực, và kết quả là RS-Ratio đã thực sự cắt xuống dưới mốc 100 vào nửa cuối tháng 3.


Trong khi đó, vùng tô bóng màu xanh dương thể hiện RS-Momentum duy trì vị thế trên mốc 100 từ giữa tháng 4 cho đến cuối tháng 5. RS-Ratio đã tạo đáy thành công khi RS-Momentum vượt mốc 100, nhưng phải đợi đến cuối tháng 5 thì RS-Ratio mới chính thức cắt lên trên 100. Và một điểm trùng hợp thú vị là cú cắt trên mốc 100 của RS-Ratio diễn ra ngay trước làn sóng tăng trưởng bùng nổ của mã XBI vào đầu tháng 6.