Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 465): Chỉ Báo Slope (phần ii)

Tóm tắt bài trước:

• Nói một cách học thuật, chỉ báo Slope dùng để đo lường tỷ lệ "rise-over-run" (biến động giá trên một đơn vị thời gian) của một đường hồi quy tuyến tính (Linear Regression) – hay còn gọi là đường xu hướng khớp nhất với một chuỗi dữ liệu giá. Biến động lên xuống xung quanh đường Zero (0), Slope nhìn qua thì cực kỳ giống một chỉ báo động lượng (Momentum Oscillator) nhưng lại không có biên độ giới hạn (không có vùng cố định). Chính vì vậy, Slope hoàn toàn không phù hợp để anh em dùng bắt đỉnh bắt đáy theo kiểu quá mua/quá bán (Overbought/Oversold). Bù lại, đây lại là thứ vũ khí cực kỳ lợi hại để đo lường hướng đi và sức mạnh của một xu hướng. Ngoài ra, anh em có thể kết hợp nó với các chỉ báo khác để tìm điểm Entry tối ưu trong một xu hướng đang tiếp diễn.
• Bản chất của Slope dựa trên đường hồi quy tuyến tính. Dù công thức toán học của đường hồi quy này nằm ngoài phạm vi bài viết (và thực ra anh em cũng chẳng cần nhớ làm gì cho đau đầu), nhưng bạn có thể hình dung nó trực quan qua công cụ Kênh hồi quy Raff (Raff Regression Channel) trên các nền tảng phân tích chart. Công cụ này có một đường hồi quy tuyến tính nằm chính giữa và hai đường xu hướng biên cách đều hai bên. Slope chính là tỷ lệ "rise-over-run" của đường chính giữa đó. Trong đó:
  • Rise (Độ cao): Đại diện cho mức biến động của giá.
  • Run (Độ dài): Đại diện cho khung thời gian.
• Ví dụ, một đường Slope chu kỳ 20 ngày sẽ là tỷ lệ biến động giá/thời gian của một đường hồi quy tuyến tính 20 ngày.
  • Nếu giá tăng 4 điểm trong vòng 2 ngày, thì Slope sẽ bằng 2 (4 / 2 = 2).
  • Nếu giá giảm -6 điểm trong vòng 2 ngày, thì Slope sẽ là -3 (-6 / 2 = -3).
• Tóm lại, thị trường cứ tăng điểm thì Slope dương, thị trường cắm đầu thì Slope âm. Độ dốc (steepness) của chỉ báo phụ thuộc hoàn toàn vào việc cú tăng hoặc cú sập đó gắt hay mượt.

Xác Định Xu Hướng (Trend Identification)

Anh em có thể dùng Slope để "định lượng" xu hướng một cách cực kỳ rõ ràng. Định nghĩa đơn giản: Slope dương nghĩa là Uptrend (xu hướng tăng), Slope âm nghĩa là Downtrend (xu hướng giảm).

Chart 2 hiển thị chỉ số Dow Industrials với đường Slope chu kỳ 52 tuần (tương đương 1 năm). Các đường nét đứt màu đỏ cho thấy Slope chuyển sang âm, trong khi các đường nét đứt màu xanh cho thấy Slope chuyển sang dương. Đường Slope 52 tuần này đã giữ trạng thái dương trong khoảng hai năm (2006-2007) trước khi chuyển sang âm vào tháng 2 năm 2008.

Mặc dù chỉ số Dow đã tạo đáy vào tháng 3 năm 2009 và bật tăng mạnh mẽ sau đó, nhưng đường Slope 52 tuần phải đợi đến tận tháng 9 năm 2009 mới cắt ngược lên vùng dương. Anh em thấy rõ bản chất chưa? Slope không có khả năng dự báo tương lai. Thay vào đó, nó là một chỉ báo chạy sau giá (Lagging Indicator). Nó đi theo dấu vết của giá nên chắc chắn sẽ có độ trễ nhất định.

Sức Mạnh Xu Hướng (Trend Strength)

Khi anh em phân tích Slope, hướng di chuyển của chính đường chỉ báo này cũng là một thông tin cực kỳ đắt giá.

• Nếu Slope đang âm nhưng có xu hướng đi lên, điều đó chứng tỏ xu hướng giảm đang yếu dần (thị trường đang cải thiện).
• Nếu Slope đang dương nhưng có xu hướng đi xuống, điều đó chứng tỏ xu hướng tăng đang mất đà (thị trường đang yếu đi).

Chart 3 hiển thị quỹ ETF Nasdaq 100 (QQQQ) cùng với đường Slope 100 ngày. Ở đây, một đường trung bình động đơn giản ( SMA) 20 ngày đã được thêm vào chart để giúp anh em dễ dàng nhận biết các cú đảo chiều lên xuống của Slope. Khi Slope nằm trên đường SMA 20, nó đang tăng; khi nằm dưới, nó đang giảm.

Có 4 điểm giao cắt quan trọng được đánh dấu trên chart (mũi tên xanh/đỏ). Hãy chú ý: Các điểm giao cắt này xuất hiện trước khi Slope chính thức đổi màu sang âm hoặc dương. Đây được coi là một tín hiệu báo trước (Leading Indication) cho chính chỉ báo Slope.

Hãy nhìn vào cú nảy lên sau khi cắt xuống đường âm vào tháng 7 năm 2008, và cú retest (kiểm tra lại) sau khi cắt lên đường dương vào tháng 1 năm 2009. Những cú đảo chiều sớm của Slope này dự báo trước một đợt tiến vào vùng dương hoặc một đợt thay đổi xu hướng lớn.

Tuy nhiên, đừng máy móc kỳ vọng rằng cứ mỗi lần cắt đường MA là thị trường sẽ có một sóng dài. Nhìn vào tháng 8 năm 2009, Slope 100 ngày cắt xuống dưới đường SMA 20, thế nhưng QQQQ vẫn tiếp tục lầm lũi đi cao hơn. Lúc này, một đường Slope dương nhưng dốc xuống chỉ phản ánh rằng đà tăng đã bớt gắt hơn mà thôi. Nhìn cách Slope 100 ngày giữ vững trên mức không (0) khi QQQQ tiếp tục tăng từ tháng 9 năm 2009 đến tháng 1 năm 2010 là anh em hiểu bài ngay.