Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 469): Chỉ báo Stochastic Oscillator Fast, Slow và Full (phần i)

Tóm tắt bài trước:

• Độ lệch chuẩn (Standard deviation) là một thuật ngữ thống kê đo lường mức độ biến thiên hoặc sự phân tán của dữ liệu xung quanh mức trung bình. Đây cũng chính là thước đo độ biến động (volatility) của thị trường. Nói một cách dễ hiểu, độ phân tán là mức chênh lệch giữa giá trị thực tế và mức giá trung bình. Độ phân tán hay biến thiên này càng lớn thì độ lệch chuẩn càng cao, và ngược lại. Các trader theo trường phái phân tích biểu đồ có thể sử dụng độ lệch chuẩn để đo lường rủi ro kỳ vọng, cũng như xác định tầm quan trọng của một số nhịp biến động giá nhất định.
• Nền tảng StockCharts tính toán độ lệch chuẩn cho một "tổng thể" (population) – tức là giả định rằng các chu kỳ được đưa vào tính toán đã đại diện cho toàn bộ tập dữ liệu, chứ không phải là một "mẫu" (sample) được trích xuất từ một tập dữ liệu lớn hơn. Các bước tính toán cụ thể như sau:
  1. Tính giá trung bình (mean) cho toàn bộ số chu kỳ hoặc số lần quan sát.
  2. Xác định độ lệch của từng chu kỳ (lấy giá đóng cửa trừ đi giá trung bình).
  3. Bình phương độ lệch của từng chu kỳ.
  4. Cộng tổng các bình phương độ lệch này lại với nhau.
  5. Chia tổng vừa tính cho số lần quan sát.
  6. Căn bậc hai của kết quả trên chính là giá trị độ lệch chuẩn.
• Giá trị của độ lệch chuẩn phụ thuộc vào thị giá của chứng khoán cơ sở. Những mã có thị giá cao, chẳng hạn như Google (quanh mức ±550), đương nhiên sẽ có các con số độ lệch chuẩn cao hơn những mã có thị giá thấp như Intel (quanh mức ±22). Những con số lớn hơn này không đồng nghĩa với việc mã đó có độ biến động cao hơn, mà nó chỉ đơn thuần phản ánh mức giá trị thực tế của cổ phiếu mà thôi. Do đó, độ lệch chuẩn luôn được thể hiện dưới dạng các con số có tỷ lệ trực tiếp với giá của chứng khoán cơ sở. Các giá trị độ lệch chuẩn trong quá khứ cũng sẽ bị thay đổi nếu mã chứng khoán đó trải qua một đợt biến động giá lớn trong một khoảng thời gian. Ví dụ, một cổ phiếu tăng từ giá 10 lên 50 thì gần như chắc chắn sẽ có độ lệch chuẩn ở vùng giá 50 cao hơn so với khi nó còn ở giá 10.
• Giá trị hiện tại của độ lệch chuẩn có thể được sử dụng để ước tính tầm quan trọng của một nhịp di chuyển giá hoặc để thiết lập các kỳ vọng giao dịch. Phương pháp này dựa trên giả định rằng các biến động giá tuân theo phân phối chuẩn với đường cong hình chuông (bell curve) kinh điển. Dù trên thực tế biến động giá chứng khoán không phải lúc nào cũng phân phối chuẩn, trader vẫn hoàn toàn có thể sử dụng các nguyên tắc này để đánh giá xem một hành động giá có sự bất thường hay không. Trong một phân phối chuẩn, 68% số lần quan sát sẽ nằm trong phạm vi 1 độ lệch chuẩn, 95% nằm trong phạm vi 2 độ lệch chuẩn và 99.7% nằm trong phạm vi 3 độ lệch chuẩn. Dựa vào bộ nguyên tắc này, anh em có thể ước lượng được quy mô của một nhịp biến động. Một biến động vượt quá 1 độ lệch chuẩn sẽ cho thấy sức mạnh (nếu tăng) hoặc sự suy yếu (nếu giảm) vượt xa mức trung bình bình thường.

Cùng tìm hiểu chi tiết về các phiên bản Nhanh (Fast), Chậm (Slow) và Đầy đủ (Full) của chỉ báo Stochastic Oscillator. Qua bài viết này, anh em sẽ nắm được cách sử dụng Stochastic để đo lường động lượng thị trường và nâng cao hiệu quả cho chiến lược giao dịch của mình.

Stochastic Oscillator là gì?

Stochastic Oscillator là một chỉ báo động lượng (momentum indicator) cho thấy tốc độ và gia tốc chuyển động của giá. Công cụ này được George C. Lane phát triển vào cuối thập niên 1950. Trong một cuộc phỏng vấn, Lane từng chia sẻ: "Stochastic không đi theo giá, không đi theo khối lượng hay bất kỳ yếu tố nào tương tự. Nó đo lường tốc độ hoặc động lượng của giá. Theo nguyên tắc, động lượng luôn đảo chiều trước giá."

Do đó, các tín hiệu phân kỳ tăng (bullish divergence) và phân kỳ giảm (bearish divergence) trên Stochastic có thể được sử dụng để dự báo sớm các pha đảo chiều. Đây chính là tín hiệu đầu tiên và quan trọng nhất mà Lane tìm ra. Ông cũng dùng chỉ báo này để nhận diện các thiết lập (set-ups) của phe bò và phe gấu nhằm đón đầu các đợt đảo chiều trong tương lai. Vì Stochastic là chỉ báo dao động trong một phạm vi giới hạn (range-bound), nó cực kỳ hữu ích trong việc xác định các vùng quá mua (overbought) và quá bán (oversold) trên thị trường.

Cách tính toán Stochastic Oscillator

Công thức tính:

• %K = (Giá đóng cửa hiện tại - Mức thấp nhất) / (Mức cao nhất - Mức thấp nhất) * 100
• %D = Đường SMA 3 chu kỳ của %K
• Mức thấp nhất = Mức giá thấp nhất trong chu kỳ xem xét (look-back period)
• Mức cao nhất = Mức giá cao nhất trong chu kỳ xem xét
• (%K được nhân với 100 để dịch chuyển dấu phẩy thập phân sang hai chữ số)

Nhấn để mở rộng...

Thông số mặc định của Stochastic thường là 14 chu kỳ (có thể là ngày, tuần, tháng hoặc các khung thời gian nhỏ trong ngày/intraday). Ví dụ: một đường %K 14 chu kỳ sẽ sử dụng mức giá đóng cửa gần nhất, mức cao nhất trong 14 chu kỳ qua và mức thấp nhất trong 14 chu kỳ qua. Đường %D là đường trung bình động đơn giản ( SMA) 3 ngày của %K. Đường này được vẽ song song với %K để đóng vai trò làm đường tín hiệu (signal/trigger line).


Anh em có thể nhấn vào liên kết bên dưới để tải xuống một file bảng tính minh họa chi tiết cách tính toán chỉ báo này.

Cách đọc hiểu Stochastic Oscillator

Stochastic đo lường mức giá đóng cửa tương quan với biên độ đỉnh-đáy (high-low range) trong một khoảng thời gian nhất định. Giả sử mức giá cao nhất là 110, mức thấp nhất là 100 và giá đóng cửa là 108. Biên độ đỉnh-đáy lúc này là 10 (chính là mẫu số trong công thức %K). Giá đóng cửa trừ đi mức thấp nhất bằng 8 (tử số). Lấy 8 chia cho 10, ta được 0.80 hay 80%. Nhân số này với 100 để ra giá trị của %K là 80. Tương tự, nếu giá đóng cửa là 103, %K sẽ bằng 30 (0.30 x 100).

Stochastic sẽ vượt lên trên mức 50 khi giá đóng cửa nằm ở nửa trên của biên độ, và rớt xuống dưới 50 khi giá đóng cửa nằm ở nửa dưới. Các chỉ số thấp (dưới 20) cho thấy giá đang giao dịch sát vùng đáy của chu kỳ đó. Ngược lại, các chỉ số cao (trên 80) cho thấy giá đang giao dịch sát vùng đỉnh.

Trong ví dụ về cổ phiếu IBM ở trên, bạn có thể thấy ba giai đoạn 14 ngày (các vùng màu vàng) với mức giá đóng cửa ở cuối mỗi giai đoạn (đường đứt nét màu đỏ). Stochastic đạt mức 91 khi giá đóng cửa neo ở đỉnh của biên độ, chạm mức 15 khi giá nằm sát đáy và lơ lửng ở mức 57 khi giá đóng cửa nằm ở khu vực giữa.