Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 483): Chỉ báo Typical Price

Tóm tắt bài trước:

• TTM Squeeze là một chỉ báo kết hợp hoàn hảo giữa độ biến động (volatility) và động lượng (momentum), được giới thiệu bởi John Carter từ Trade the Markets (nay là Simpler Trading). Ý tưởng cốt lõi của công cụ này là tận dụng thói quen của đường giá: thường sẽ có một nhịp bùng nổ ( breakout) cực mạnh sau một giai đoạn đi ngang, tích lũy trong vùng biên độ hẹp.
• Phần đo lường biến động của TTM Squeeze xác định sức nén của giá bằng cách kết hợp Bollinger Bands và Keltner Channels. Nếu dải Bollinger nằm trọn hoàn toàn bên trong Keltner Channels, điều đó cho thấy thị trường đang ở giai đoạn "ngủ đông", ít biến động. Anh em trader gọi đây là trạng thái nén (squeeze). Ngược lại, khi dải Bollinger mở rộng và vượt ra ngoài Keltner Channel, cú nén được xem là đã "kích hoạt" (fired) — độ biến động tăng vọt và giá khả năng cao sẽ bứt phá mạnh khỏi vùng tích lũy theo một trong hai hướng. Trạng thái bật/tắt của cú nén này được hiển thị qua các dấu chấm nhỏ nằm ngay trên trục số 0 của chỉ báo: chấm đỏ báo hiệu giá đang bị nén, còn chấm xanh cho biết trạng thái nén đã kết thúc (chuẩn bị bung). Bên cạnh đó, TTM Squeeze còn dùng thêm một bộ dao động động lượng (momentum oscillator) để dự báo hướng đi của giá một khi cú nén bung ra. Phần này hiển thị dưới dạng biểu đồ Histogram dao động quanh trục số 0. Nếu động lượng tăng dần và vượt lên trên mức 0, đây là tín hiệu canh Mua (Long). Ngược lại, động lượng rớt xuống dưới mức 0 là mỏ vàng cho các vị thế Bán khống (Short).
• TTM Squeeze được hình thành từ hai thành phần chính mà chúng ta cần tính toán: các chấm báo trạng thái nén (on/off dots) và biểu đồ động lượng (momentum histogram):
  1. Các chấm trạng thái Nén (Squeeze On/Off Dots):
  Đầu tiên, hệ thống sẽ tính toán dải Bollinger. Tác giả John Carter sử dụng thông số mặc định là chu kỳ 20 và độ lệch chuẩn (standard deviation) là 2, tuy nhiên anh em hoàn toàn có thể tinh chỉnh lại cho hợp với "khẩu vị" giao dịch của mình.Tiếp theo là tính toán Keltner Channels. Ở đây, Carter dùng chu kỳ 20 cho đường trung bình động (MA) và ATR, cùng với hệ số nhân ATR là 1.5. Dĩ nhiên, thông số này cũng có thể tùy chỉnh.
  (Lưu ý nhỏ: Carter áp dụng công thức Keltner Channels nguyên bản do Chester W. Keltner tạo ra năm 1960, nên nền tảng StockCharts cũng dùng công thức này cho TTM Squeeze. Nếu anh em xem ở các mục khác trên web StockCharts, họ lại dùng bản cập nhật thập niên 80 của Linda Raschke).
  Khi đã có đủ dữ liệu biên trên và biên dưới của cả Bollinger Bands và Keltner Channels, thuật toán để xác định trạng thái nén cực kỳ đơn giản. Nếu thỏa mãn ĐỒNG THỜI hai điều kiện sau, thị trường đang ở trạng thái nén (có chấm đỏ): Biên trên Bollinger < Biên trên KeltnerBiên dưới Bollinger > Biên dưới Keltner. Nếu không thỏa mãn cả hai (tức là một hoặc cả hai biên Bollinger tràn ra khỏi Keltner Channel), trạng thái nén trong chu kỳ đó sẽ tắt (chuyển sang chấm xanh).
• 2. Biểu đồ Histogram động lượng:
  TTM Squeeze tích hợp thêm một bộ dao động động lượng đã được làm mượt để chỉ đường cho cú breakout. Nền tảng StockCharts thiết lập phần này qua các bước sau:
  Bước 1: Tính đường trung tuyến Donchian (Donchian midline) cho chu kỳ đã chọn (mặc định là 20): (Đỉnh cao nhất trong 20 chu kỳ + Đáy thấp nhất trong 20 chu kỳ) / 2
  Bước 2: Tính đường SMA của giá đóng cửa trong cùng số chu kỳ (mặc định là SMA 20).
  Bước 3: Tính độ chênh lệch (delta) giữa giá đóng cửa và mức trung bình của Donchian midline & SMA theo công thức: Giá đóng cửa - ( (Donchian midline + SMA) / 2 )
  Cuối cùng, dùng phương pháp hồi quy tuyến tính (linear regression) lên các giá trị độ chênh lệch này để làm mượt chúng. Công thức tính hồi quy tuyến tính khá hàn lâm nên bài viết này sẽ không đi sâu, anh em chỉ cần hiểu nôm na nó sẽ tìm ra "đường xu hướng chuẩn nhất" từ dữ liệu sẵn có. Thanh Histogram lúc này sẽ cho chúng ta biết kỳ vọng giá đang nằm trên hay nằm dưới mức trung bình bao nhiêu khoảng.
• Như đã phân tích, TTM Squeeze gộp cả yếu tố biến động và động lượng. Các chấm Squeeze báo hiệu thời cơ "chín muồi" để vào lệnh, còn thanh Histogram đóng vai trò định hướng (Long hay Short).
• Khi thị trường "tắt thanh khoản", biên độ thấp, các chấm nén sẽ có màu đỏ. Đến khi biến động chực chờ bùng nổ, dải Bollinger nong rộng ra khỏi Keltner Channels, cú nén chính thức "kích hoạt" và các chấm chuyển sang màu xanh. Lời khuyên xương máu từ Carter: Hãy mua vào ở dấu chấm xanh đầu tiên xuất hiện ngay sau một hoặc một chuỗi chấm đỏ. Lúc này, thanh Histogram sẽ giúp anh em quyết định hướng đánh. Nếu Histogram nằm trên trục 0 và đang dốc lên (thanh màu xanh dương nhạt), hãy ưu tiên lệnh Long; nếu Histogram cắm xuống dưới trục 0 và rớt sâu hơn (thanh màu đỏ đậm), đó là cơ hội để Short.
• Màu sắc của Histogram được thiết kế rất trực quan để anh em dễ nắm bắt. Nửa trên trục 0 là màu xanh dương, nửa dưới là màu đỏ. Thêm vào đó, nếu thanh hiện tại thấp hơn thanh nến trước, nó sẽ có màu sậm hơn (xanh đậm hoặc đỏ đậm); nếu cao hơn thanh trước, nó sẽ có màu nhạt hơn (xanh nhạt hoặc đỏ nhạt). Tip thực chiến: Nhịp chạy của giá sau khi bung nén thường kéo dài từ 8-10 nến. Khi Histogram bắt đầu đổi màu/đổi hướng và co rút dần về phía trục số 0, đó là tín hiệu cảnh báo canh chốt lời.
• Histogram cũng là một công cụ báo điểm Exit cực tốt. Carter khuyến nghị anh em nên đóng vị thế khi thấy xuất hiện hai thanh nến liên tiếp ở màu sắc mới. Ví dụ: Nếu cú nén bung ra và anh em đang Long với các thanh Histogram xanh nhạt (trên trục 0 và đang tăng động lượng), hãy cân nhắc chốt lời ngay khi thấy 2 thanh màu xanh đậm (trên trục 0 nhưng đang giảm động lượng) xuất hiện liên tiếp.
• Công cụ TTM Squeeze có thể linh hoạt sử dụng ở nhiều khung thời gian (Timeframe). Đa số các pro-trader sẽ soi mã giao dịch trên nhiều khung để tìm sự đồng thuận. Chẳng hạn, nếu một cú Squeeze báo hiệu "kích hoạt" đồng thời trên cả khung H1 (1 giờ) và khung D1 (ngày), thì đó là một tín hiệu uy tín và mạnh mẽ hơn rất nhiều so với việc nó chỉ xuất hiện ở một khung duy nhất.

Chỉ báo Typical Price là gì?

Chỉ báo Typical Price (Giá Tiêu Biểu) thể hiện mức giá trung bình của một cây nến (trading bar) trong phiên giao dịch. Khi add vào chart, Typical Price sẽ hiển thị dưới dạng một đường line. Anh em có thể cài đặt để nó nằm ở một panel riêng bên dưới, hoặc vẽ đè (overlay) trực tiếp lên biểu đồ giá luôn. Việc quan sát mức giá trung bình dưới dạng đường thẳng thế này sẽ giúp anh em dễ dàng nhìn ra xu hướng chính cũng như "bắt bài" các nhịp đảo chiều của thị trường một cách trực quan hơn.

Cách tính chỉ báo Typical Price

Nếu đã quen mặt với các chỉ báo dòng tiền như MFI (Money Flow Index) hay CCI (Commodity Channel Index), chắc hẳn anh em sẽ thấy Typical Price rất quen thuộc. Đơn giản vì nó chính là dữ liệu đầu vào cốt lõi để tính toán ra hai công cụ kia.

Cách tính Typical Price cực kỳ đơn giản, chỉ là lấy trung bình cộng của ba mức giá: Cao nhất (High), Thấp nhất (Low) và Giá đóng cửa (Close).

Công thức cụ thể như sau:

Typical Price = (High + Low + Close) / 3

Ứng dụng Typical Price trên StockChartsACP

Trên nền tảng StockChartsACP, Typical Price được tích hợp sẵn như một chỉ báo tiêu chuẩn. Thông số mặc định ban đầu là 14 chu kỳ (periods), nhưng tất nhiên anh em hoàn toàn có thể tùy chỉnh lại con số này cho phù hợp với chiến lược giao dịch cá nhân. Ngoài ra, công cụ cũng cho phép chúng ta chèn thêm (overlay) các chỉ báo khác trực tiếp lên đường Typical Price.

Như ở biểu đồ minh họa bên dưới, anh em có thể thấy Typical Price (đường màu đỏ) đang được kết hợp với đường trung bình động đơn giản SMA 15 chu kỳ (đường màu xanh).



Có một điểm anh em cần đặc biệt lưu ý: thông thường, hành động Giá sẽ cắt qua đường Typical Price sớm hơn so với tín hiệu giao cắt giữa chính đường Typical Price và đường SMA. Độ trễ của tín hiệu giao cắt Typical Price - SMA có thể giúp anh em tránh được những cú vào/ra lệnh quá sớm (lọc tín hiệu nhiễu), nhưng bù lại, mức đánh đổi là biên độ lợi nhuận thu về có thể sẽ mỏng hơn một chút.