Học phân tích thị trường từ Stockcharts (Bài 557): Thắt cổ chai Bollinger Band (phần iii)

Tóm tắt bài trước:

• Thắt cổ chai Bollinger Band ( Bollinger Band Squeeze) là hiện tượng dải Bollinger Band co hẹp lại do độ biến động giá giảm xuống. Theo John Bollinger, những giai đoạn biến động thấp thường đi kèm hoặc được nối tiếp bởi các giai đoạn biến động mạnh. Do đó, việc độ biến động bị nén lại hay các dải băng thu hẹp có thể là tín hiệu báo trước cho một đợt tăng hoặc giảm giá đáng kể sắp diễn ra. Một khi cú nén (squeeze) chính thức xuất hiện, hành động giá phá vỡ ( breakout) khỏi dải băng sau đó sẽ là phát súng mở màn cho một nhịp sóng mới. Một xu hướng tăng mới thường khởi đầu bằng một cú thắt cổ chai kèm theo nhịp phá vỡ vượt lên trên dải trên. Ngược lại, một xu hướng giảm mới bắt đầu bằng cú thắt cổ chai và nhịp phá vỡ đâm thủng dải dưới.
• Trước khi đi sâu vào chi tiết, hãy cùng điểm qua một vài thông số cốt lõi của chiến lược giao dịch này. Đầu tiên, để anh em dễ hình dung, biểu đồ ví dụ đang sử dụng khung thời gian ngày (daily) cùng cài đặt mặc định của Bollinger Band là 20 chu kỳ và 2 độ lệch chuẩn (standard deviations). Các thông số này hoàn toàn có thể tùy chỉnh lại cho phù hợp với phong cách cá nhân hoặc đặc tính biến động của mã tài sản mà bạn đang giao dịch. Bollinger Band được xây dựng dựa trên đường trung bình động giản đơn ( SMA) 20 ngày tính theo giá đóng cửa. Dải trên và dải dưới sau đó được thiết lập lần lượt ở phía trên và phía dưới đường trung bình này với khoảng cách bằng hai độ lệch chuẩn. Các dải băng sẽ giãn rộng ra xa đường trung bình khi độ biến động mở rộng, và ngược lại, sẽ co lại gần đường trung bình khi độ biến động thu hẹp.
• Bên cạnh đó, thị trường còn có một chỉ báo chuyên dùng để đo lường khoảng cách giữa dải trên và dải dưới của Bollinger Band. Đúng như tên gọi, chỉ báo này được gọi là Bollinger BandWidth (hoặc gọi tắt là BandWidth). Cách tính rất đơn giản: lấy giá trị của dải trên trừ đi giá trị của dải dưới. Dễ hiểu là những cổ phiếu có thị giá cao thường sẽ có chỉ số BandWidth lớn hơn so với các cổ phiếu có thị giá thấp. Ví dụ, nếu giá cổ phiếu là 100 và BandWidth bằng 5, thì BandWidth chiếm 5% giá trị cổ phiếu. Tương tự, nếu giá là 20 và BandWidth bằng 1, thì tỷ lệ này cũng là 5%. Anh em hãy luôn ghi nhớ điều này khi áp dụng chỉ báo vào thực chiến nhé.
• Thắt cổ chai Bollinger Band là một chiến lược thực chiến khá trực quan và không quá phức tạp để áp dụng. Đầu tiên, anh em hãy quét tìm các mã tài sản có dải Bollinger Band đang co hẹp lại và chỉ báo BandWidth đang ở mức thấp. Lý tưởng nhất là khi giá trị BandWidth nằm sát vùng đáy của biên độ dao động trong suốt 6 tháng qua. Thứ hai, hãy kiên nhẫn chờ đợi tín hiệu phá vỡ ( breakout) khỏi dải băng để làm phát súng mở màn cho một nhịp sóng mới. Nhịp phá vỡ hướng lên trên mang tín hiệu tăng giá (bullish), trong khi nhịp phá vỡ đâm thủng xuống dưới là tín hiệu giảm giá (bearish). Cần lưu ý rằng bản thân việc các dải băng co hẹp lại hoàn toàn không hé lộ bất kỳ manh mối nào về hướng đi tiếp theo của giá. Chúng chỉ đơn thuần ám chỉ rằng độ biến động đang bị nén lại, và phe phân tích kỹ thuật cần chuẩn bị tâm lý sẵn sàng cho một pha bùng nổ biến động, đồng nghĩa với việc giá sắp có một cú chạy xu hướng dứt khoát.
• Tổng kết tín hiệu BandWidth:
  • Bollinger Band trên biểu đồ giá co hẹp lại.
  • Chỉ báo BandWidth nằm sát vùng đáy trong biên độ 6 tháng gần nhất.
  • Giá phá vỡ vượt lên trên dải trên hoặc đâm thủng xuống dưới dải dưới.
• Mặc dù chiến lược thắt cổ chai Bollinger Band khá thẳng thắn và dễ tiếp cận, anh em vẫn nên kết hợp nó với các kỹ thuật phân tích biểu đồ cơ bản để củng cố độ tin cậy của tín hiệu. Ví dụ, một nhịp phá vỡ kháng cự có thể được dùng làm điểm tựa xác nhận cho tín hiệu bứt phá dải trên. Tương tự như vậy, một nhịp thủng hỗ trợ sẽ củng cố cho tín hiệu giá rơi qua dải dưới. Những cú breakout không có sự đồng thuận từ cấu trúc kỹ thuật rất dễ biến thành tín hiệu giả (fakeout) và chịu cảnh hắt hủi.

Tinh chỉnh chiến lược (Tweaking)

Do hiện tượng thắt cổ chai Bollinger Band không cung cấp bất kỳ manh mối định hướng nào về xu hướng, anh em bắt buộc phải tận dụng các góc độ khác của phân tích kỹ thuật để dự đoán hoặc xác nhận hướng đi của cú phá vỡ. Ngoài việc phân tích biểu đồ cơ bản, trader còn có thể áp dụng thêm các chỉ báo bổ trợ để săn lùng dấu hiệu áp lực mua hoặc bán ngầm bên trong vùng tích lũy. Các dao động động lượng (momentum oscillators) và đường trung bình động tỏ ra khá vô dụng trong giai đoạn tích lũy này, bởi chúng thường đi ngang một cách nhàm chán song song với hành động giá. Thay vào đó, anh em nên cân nhắc sử dụng các chỉ báo dựa trên khối lượng giao dịch, chẳng hạn như đường Tích lũy/Phân phối (Accumulation Distribution Line), Chaikin Money Flow (CMF), Money Flow Index (MFI) hoặc On Balance Volume (OBV). Những dấu hiệu tích lũy (accumulation) sẽ làm gia tăng xác suất xảy ra một cú bứt phá tăng giá, trong khi các tín hiệu phân phối (distribution) lại làm tăng nguy cơ sập hầm thủng đáy.


Biểu đồ bên trên minh họa mã Lowes Companies (LOW) với hiện tượng thắt cổ chai Bollinger Band xuất hiện vào tháng 4 năm 2011. Các dải băng đã co hẹp về mức hẹp nhất trong vòng nhiều tháng khi độ biến động sụt giảm. Khung chỉ báo bên dưới cho thấy Chaikin Money Flow (CMF) suy yếu dần trong tháng 3 và chuyển sang vùng âm vào tháng 4. Hãy chú ý rằng CMF đã chạm mức thấp nhất kể từ tháng 1 và tiếp tục cắm đầu đi xuống cho đến tận đầu tháng 5. Những chỉ số âm của CMF phản ánh áp lực phân phối hoặc áp lực bán rõ rệt, có thể được dùng làm cơ sở để đón đầu hoặc xác nhận cú thủng hỗ trợ của cổ phiếu.


Ví dụ phía trên cho thấy mã Intuit (INTU) xuất hiện thắt cổ chai Bollinger Band vào tháng 9 và bứt phá vào đầu tháng 10. Trong suốt giai đoạn nén giá đó, hãy quan sát cách chỉ báo On Balance Volume (OBV) liên tục hướng lên, cho thấy lực mua gom (accumulation) diễn ra mạnh mẽ trong toàn bộ vùng giao dịch tháng 9. Những tín hiệu áp lực mua hoặc tích lũy này đã củng cố đáng kể cơ hội cho một cú breakout tăng giá.

Trước khi thực hiện cú bứt phá, cổ phiếu đã mở cửa tạo khoảng trống dưới dải dưới và sau đó đóng cửa kéo ngược trở lại nằm phía trên dải băng. Nhìn vào biểu đồ, ta thấy một mô hình nến đảo chiều xuyên thấu (piercing pattern) được hình thành, đây là một mẫu hình nến đảo chiều tăng giá rất đáng tin cậy. Mô hình này đã củng cố vững chắc cho vùng hỗ trợ, và nhịp chạy đà tiếp theo sau đó chính là điềm báo cho cú bứt phá mạnh mẽ hướng lên phía trên.